Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 26

Devanagari script

वाच्यस्त्वया ममादेशाद्देवराजः स्फुटं वचः । क्षम्यतामपराधो मे न स्वर्गाय स्पृहा मम

Transliteration

vācyastvayā mamādeśāddevarājaḥ sphuṭaṃ vacaḥ | kṣamyatāmaparādho me na svargāya spṛhā mama

Translation

میرے حکم سے تم دیوراج کو صاف صاف یہ بات پہنچا دو: ‘میری خطا معاف کی جائے؛ مجھے سُوَرگ کی کوئی آرزو نہیں۔’

Word by Word

• वाच्यः: to be spoken
• वाच्यः: Karya (Obligation/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: वाच्य (कृदन्त; वच्-धातु)
• Form: भूतकृदन्त (तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थः ‘to be said’), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• आदेशात्: from (my) command / by order
• आदेशात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: आदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• देवराजः: the king of gods (Indra)
• देवराजः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव-राज (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां राजा)

• स्फुटम्: clearly
• स्फुटम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्फुटम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: clearly)

• वचः: words / message
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• क्षम्यताम्: let (it) be forgiven
• क्षम्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• अपराधः: offense
• अपराधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अपराध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• स्वर्गाय: for heaven
• स्वर्गाय: Sampradana (Recipient/Goal/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन

• स्पृहा: desire / longing
• स्पृहा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्पृहा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

Speaker

Mudgala

Skanda Dialogue

Listener: Divine messenger (dūta) tasked to report to Indra

Visual Art Cues

Scene: A messenger receives Mudgala’s instruction: the rishi speaks calmly, palms composed; the messenger bows, ready to report to Indra; the mood is respectful, not confrontational.

Characters & Entities

• Mudgala
• Devarāja (Indra)
• Svarga
• Dūta (messenger)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True humility and higher aspiration can coexist: one refuses lesser rewards without arrogance, seeking forgiveness and clarity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a directive within the narrative dialogue.