Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12
Devanagari script
स सजीवः कृतो देव्या समुत्तस्थौ च तत्क्षणात् । आदेशं याचयामास विनयानतकन्धरः
Transliteration
sa sajīvaḥ kṛto devyā samuttasthau ca tatkṣaṇāt | ādeśaṃ yācayāmāsa vinayānatakandharaḥ
Translation
دیوی کے زندہ کیے جانے پر وہ اسی لمحے اٹھ کھڑا ہوا؛ اور عاجزی سے گردن جھکا کر اُس نے اُس کے حکم کی درخواست کی۔
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
सजीवःalive, having life
सजीवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसजीव (प्रातिपदिक; स-उपसर्ग + जीव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)
कृतःmade, rendered
कृतः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय (predicate)
देव्याby the goddess
देव्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
समुत्तस्थौrose up
समुत्तस्थौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + सम्-उत् (उपसर्ग)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तत्क्षणात्immediately, at that moment
तत्क्षणात्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत् (सर्वनाम) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; पञ्चमी-एकवचनरूपेण (ablative-form used adverbially)
आदेशम्command, instruction
आदेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
याचयामासbegged, requested
याचयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयाच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Periphrastic perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विनयानतकन्धरःwith neck bowed in humility
विनयानतकन्धरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविनय (प्रातिपदिक) + आनत (कृदन्त) + कन्धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिवत् अर्थे विशेषण—‘विनयेन आनतः कन्धरः यस्य’ (humility-bowed neck)
Speaker
Narrator
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Arbuda
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: king
Visual Art Cues
Scene: The newly enlivened being rises instantly, bows his neck in humility, and asks the Goddess for her command.
Characters & Entities
D
Devī (Pārvatī)FAQs
Humility and readiness to serve divine instruction are shown as the first virtues of a rightly born/devoted being.
No explicit tīrtha is mentioned in this verse.
None; it depicts devotional etiquette—requesting the deity’s command.