Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11
Devanagari script
त्रिविस्तीर्णं महाराज दृष्ट्वा गौरी सुविस्मिता । सजीवं कारयामास स्वशक्त्या शक्तिरूपिणी
Transliteration
trivistīrṇaṃ mahārāja dṛṣṭvā gaurī suvismitā | sajīvaṃ kārayāmāsa svaśaktyā śaktirūpiṇī
Translation
اے مہاراج، اُسے تین گونہ پھیلا ہوا دیکھ کر گوری نہایت حیران ہوئی؛ جو خود شکتی کی صورت ہے، اُس نے اپنی ہی شکتی سے اُسے جاندار بنا دیا۔
Word by Word
त्रि-विस्तीर्णम्threefold-wide/extended
त्रि-विस्तीर्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + विस्तीर्ण (क्त-कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular); द्विगु-समासः (threefold-extended)
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन (Singular); कर्मधारयः (mahān rājā)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive), पूर्वकाल (having seen)
गौरीGaurī (Pārvatī)
गौरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular)
सु-विस्मिताgreatly astonished
सु-विस्मिता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय/उपसर्ग) + विस्मित (क्त-कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular); कर्मधारयः (very astonished)
स-जीवम्alive / with life
स-जीवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस (सह/सम्-भाव) + जीव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular); कर्मधारयः (with life / living)
कारयामासshe caused (it) to be made/done
कारयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) causative (णिच्)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); णिच्-प्रयोग (causative)
स्व-शक्त्याby her own power
स्व-शक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (svasyāḥ śaktiḥ)
शक्ति-रूपिणीshe whose form is power (the Power-embodied)
शक्ति-रूपिणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (śakteḥ rūpam asyāḥ)
Speaker
Narrator
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Arbuda
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: māhārāja/māhīpati (king)
Visual Art Cues
Scene: Gaurī beholds the threefold-broad wondrous form and, astonished, infuses life into him by her own power—Śakti personified.
Characters & Entities
P
Pārvatī (Gaurī)Ś
ŚaktiFAQs
Life is ultimately granted by the Divine Power (Śakti); the Goddess is presented as the direct source of vitality.
No site is directly praised; the focus is on Śakti’s creative act within the Arbuda Khaṇḍa narrative.
None.