Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Arbudha Khanda›Adhyaya 29›Shloka 94
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 94

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु स राजा प्रकृतिं गतः । मृगीशापेन निर्मुक्तो दिव्यरूपवपुर्धरः । ततोऽब्रवीत्प्रहृष्टात्मा कपिलां सत्यवादिनीम्

Transliteration

pulastya uvāca | etasminneva kāle tu sa rājā prakṛtiṃ gataḥ | mṛgīśāpena nirmukto divyarūpavapurdharaḥ | tato'bravītprahṛṣṭātmā kapilāṃ satyavādinīm

Translation

پُلستیہ نے کہا: اسی لمحے بادشاہ اپنی اصل حالت میں لوٹ آیا—ہرنی کے شاپ سے آزاد ہو کر—اور اس نے الٰہی صورت و جسم اختیار کیا۔ پھر دل سے مسرور ہو کر اس نے سچ بولنے والی کپیلا سے کہا۔

Word by Word
पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
एवindeed
एव:
Niyama (Emphasis/नियम)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (indeed/just)
कालेat the time
काले:
Kala-adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/indeed)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
राजाking
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रकृतिम्natural state
प्रकृतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गतःreturned (to)
गतः:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि (having gone/returned)
मृगीशापेनby the doe’s curse
मृगीशापेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमृगी (प्रातिपदिक) + शाप (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (मृग्याः शापः), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
निर्मुक्तःfreed, released
निर्मुक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुच् (धातु) + नि (उपसर्ग) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of राजा)
दिव्यरूपवपुर्धरःbearing a divine form and body
दिव्यरूपवपुर्धरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + वपुस् (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (दिव्यं रूपं वपुश्च धारयति), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअनन्तर/हेतुवाचक अव्यय (then/thereupon)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
प्रहृष्टात्माwith delighted heart
प्रहृष्टात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय समास (प्रहृष्टः आत्मा यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of सः/राजा)
कपिलाम्Kapilā
कपिलाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकपिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सत्यवादिनीम्truth-speaking
सत्यवादिनीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक) + वादिनी (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (सत्यं वदति), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of कपिलाम्)
Speaker

Pulastya

Visual Art Cues

Scene: Pulastya narrates: the king is freed from a doe’s curse, regains his natural state, assumes a divine body, and joyfully addresses Kapilā, praised as truthful.

Characters & Entities
P
Pulastya
R
Rājā (King)
K
Kapilā
M
Mṛgī (doe)

FAQs

Purāṇic dharma teaches that curses and suffering can end through righteousness and the grace earned by truth.

No named tīrtha is directly praised in this line; it continues the Arbuda Khaṇḍa’s sacred narrative framework.

None; it narrates the moment of liberation from a curse.

←Previous Verse
Next Verse→