Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

यस्मादहमधर्मेण हता भूमिपते त्वया । तस्मादत्रैव सानौ त्वं रौद्रव्याघ्रो भविष्यसि

Transliteration

yasmādahamadharmeṇa hatā bhūmipate tvayā | tasmādatraiva sānau tvaṃ raudravyāghro bhaviṣyasi

Translation

“چونکہ اے زمین کے مالک! تم نے مجھے ادھرم کے ساتھ قتل کیا ہے، اس لیے اسی پہاڑی ڈھلوان پر تم رَودر ویاگھر، یعنی ایک ہولناک شیر/ببر بنو گے۔”

Word by Word

• यस्मात्: from which; because
• यस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; सम्बन्धार्थे ‘यतः/यस्मात्’

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• अधर्मेण: by unrighteousness; unjustly
• अधर्मेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अधर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• हता: killed
• हता: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• भूमिपते: O lord of the earth (king)
• भूमिपते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भूमि + पति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (भूमेः पति), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• तस्मात्: therefore; from that (cause)
• तस्मात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे ‘तस्मात्’

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (particle of emphasis)

• सानौ: on the mountain-slope; on the ridge
• सानौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सानु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• रौद्रव्याघ्रः: a fierce tiger
• रौद्रव्याघ्रः: Karta (Predicate nominative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रौद्र + व्याघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (रौद्रः व्याघ्रः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• भविष्यसि: you will become
• भविष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Mṛgī (the doe)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-sānu (contextual spot)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: The dying doe pronounces a curse; the king’s shadow seems to morph into a tiger; the mountainside glows ominously as fate seals; attendants recoil in terror.

Characters & Entities

• Bhūmipati (king)
• Arbuda-parvata (implied)
• Vyāghra (tiger)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma rebounds as immediate consequence: cruelty can degrade human status and bind one into violent nature.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The slope of Arbuda Mountain (Arbuda-parvata) is highlighted as a spiritually potent locale where dharma is enforced through swift consequence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is stated; the verse introduces a curse and the necessity of later liberation (śāpa-vimokṣa).