Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

पिंडारक उवाच । गणोऽहं तव देवेश भवानि त्रिपुरांतक । यथा तथा कुरु विभो नान्यन्मे हृदि वर्तते

piṃḍāraka uvāca | gaṇo'haṃ tava deveśa bhavāni tripurāṃtaka | yathā tathā kuru vibho nānyanme hṛdi vartate

پِنڈارک نے کہا: اے دیوؤں کے ایشور، اے تریپورانتک، اے بھوانی! میں آپ کا گن (خادم) ہوں۔ اے قادرِ مطلق، جیسے چاہیں ویسا ہی کریں؛ میرے دل میں اس کے سوا کچھ نہیں۔

पिंडारकःPiṇḍāraka
पिंडारकः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिण्डारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
गणःa gaṇa/attendant
गणः:
Karta (Predicate nominal/कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; उत्तमपुरुष-सर्वनाम
तवyour
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
देवेशO lord of gods
देवेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवेश (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः); पुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्
भवानिO Bhavānī
भवानि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभवानि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्
त्रिपुरांतकO destroyer of Tripura
त्रिपुरांतक:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootत्रिपुर (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिपुरस्य अन्तकः); पुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्
यथाas/how
यथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (correlative adverb)
तथाso/thus
तथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (correlative adverb)
कुरुdo
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
विभोO mighty one
विभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
अन्यत्anything else
अन्यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
मेof me/my
मे:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
हृदिin (my) heart
हृदि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्
वर्ततेexists/remains
वर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

Piṇḍāraka

Tirtha: Piṇḍāraka (speaker; tīrtha named after him)

Type: kshetra

Listener: Śiva (Devēśa, Tripurāntaka)

Scene: Piṇḍāraka, a brāhmaṇa-devotee, stands before Śiva (Tripurāntaka) with intense humility, declaring himself a gaṇa and offering total compliance to divine will.

P
Piṇḍāraka
D
Deveśa (Śiva)
B
Bhavānī (Pārvatī)
T
Tripurāntaka (Śiva)

FAQs

Single-minded surrender (śaraṇāgati) to Śiva—placing no other desire in the heart.

Piṇḍāraka Tīrtha, whose māhātmya is being introduced in this chapter.

No direct ritual is prescribed here; the verse expresses devotional surrender, which becomes the basis for later tīrtha merits.