Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

प्रातरुत्थाय तूर्णं स निर्झरं तमुपाद्रवत् । क्षिप्तमात्राणि राजेन्द्र तानि वस्त्राणि तेन वै

prātarutthāya tūrṇaṃ sa nirjharaṃ tamupādravat | kṣiptamātrāṇi rājendra tāni vastrāṇi tena vai

صبح سویرے اٹھ کر وہ فوراً اُس چشمے کی طرف دوڑا۔ اے شہنشاہِ سلاطین، جونہی اُس نے وہ کپڑے اُس میں ڈالے…

prātaḥin the morning
prātaḥ:
Kriya-viseshana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootprātaḥ (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
utthāyahaving risen
utthāya:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√sthā (धातु) उपसर्ग: ut +
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive): ut + √sthā → utthāya
tūrṇamquickly
tūrṇam:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottūrṇam (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
nirjharamwaterfall / stream
nirjharam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnirjhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tamthat (it)
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
upādravatran up to / approached quickly
upādravat:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√drav (धातु) उपसर्ग: upa +
Formलङ्-लकार (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
kṣipta-mātrāṇijust-thrown / recently cast
kṣipta-mātrāṇi:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootkṣipta (कृदन्त; √kṣip (धातु) + क्त) + mātra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative: 'just-thrown'), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; वस्त्राणि-विशेषण
rājendraO king
rājendra:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan-indra (प्रातिपदिक; rājan + indra)
Formतत्पुरुष-समास (vocative title 'king among kings'), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/vocative), एकवचन
tānithose
tāni:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
vastrāṇigarments
vastrāṇi:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
tenaby him / with that
tena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (emphatic particle)

Pulastya

Tirtha: Unnamed nirjhara-tīrtha in Arbuda narrative (Prabhāsa-khaṇḍa, Arbuda-khaṇḍa)

Type: kund

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (frame) / addressed as 'rājendra' within the tale

Scene: At first light, a messenger/attendant rushes to a forested mountain spring; he casts garments into the clear falling water as mist rises from the cascade.

N
nirjhara (spring)
V
vastra (garments)
R
rājendra (listener king)

FAQs

Prompt, faith-aligned action at a sacred site is portrayed as the catalyst for swift transformation and relief.

The nirjhara (sacred spring) at Arbuda, approached at dawn for its purifying effect.

Early-morning approach and casting/washing garments in the tīrtha-water (a practical purification rite within the narrative).