Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 78

Devanagari script

एतच्छास्त्रं मया कृत्स्नं पादुकार्थं विनिर्मितम् । अध्यात्मकं हितार्थाय प्राणिनां पृथिवीतले

Transliteration

etacchāstraṃ mayā kṛtsnaṃ pādukārthaṃ vinirmitam | adhyātmakaṃ hitārthāya prāṇināṃ pṛthivītale

Translation

یہ پورا شاستر میں نے پادُکا کے مقصد—بطورِ مقدّس اصول اور حفاظت—کے لیے مرتب کیا ہے؛ یہ روحانی ہے اور زمین پر تمام جانداروں کی بھلائی کے لیے ہے۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; ‘शास्त्रम्’ इति विशेषण

• शास्त्रम्: treatise/teaching
• शास्त्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• मया: by me
• मया: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• कृत्स्नम्: entire/complete
• कृत्स्नम्: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘शास्त्रम्’ इति विशेषण

• पादुका: sandal
• पादुका: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: पादुका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)

• अर्थम्: for the purpose
• अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (पादुका+अर्थम्) इति प्रयोजनार्थे (for the sake of)

• विनिर्मितम्: was composed/constructed
• विनिर्मितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+नि+मा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) ‘विनिर्मित’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘शास्त्रम्’ इत्यस्य विधेय

• अध्यात्मकम्: spiritual/pertaining to the self
• अध्यात्मकम्: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अध्यात्म (प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘शास्त्रम्’ इति विशेषण

• हितार्थाय: for the welfare (of)
• हितार्थाय: Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (purpose: for welfare); पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन

• प्राणिनाम्: of living beings
• प्राणिनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्राणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• पृथिवीतले: on the earth's surface
• पृथिवीतले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-तत्पुरुष (locative compound: on the surface of earth); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

Speaker

Śrī Devī (continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: A divine figure (the Goddess implied later) presents or consecrates auspicious sandals as a protective śāstra for beings; sages listen in a mountain-ashram setting near Arbuda.

Characters & Entities

• Śrī Devī
• śāstra
• pādukā
• prāṇin
• pṛthivī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred narratives are framed as adhyātma—inner spiritual instruction—meant for universal welfare, not merely mythic storytelling.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching arises within the Arbuda-khaṇḍa milieu, connecting doctrine to the sanctity and protection of Arbuda’s sacred space.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed; the verse characterizes the discourse as a śāstra oriented to spiritual benefit, centered on the pādukā principle.