Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9
Devanagari script
भविष्यति कुलच्छेदः शैथिल्यान्मम दुर्मतेः । गुरुपत्न्या च संदृष्ट उत्तंको दुःखितस्तदा
Transliteration
bhaviṣyati kulacchedaḥ śaithilyānmama durmateḥ | gurupatnyā ca saṃdṛṣṭa uttaṃko duḥkhitastadā
Translation
“میری سستی اور بدعقلی کے سبب میرا کُل منقطع ہو جائے گا۔” اُس وقت گرو کی پتنی کے دیکھ لینے پر اُتّنک غم سے نڈھال ہو گیا۔
Word by Word
भविष्यतिwill occur
भविष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/Future), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
कुलच्छेदःdestruction of the lineage
कुलच्छेदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक) + छेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कुलस्य छेदः = break of lineage)
शैथिल्यात्from laxity
शैथिल्यात्:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootशैथिल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; अपादानार्थे (from slackness)
ममmy
मम:
Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
दुर्मतेःof (my) foolish mind
दुर्मतेः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदुर् (उपसर्ग/उपपद) + मति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीह्यर्थे गुणवाचक-समासभाव (durmati = bad-mindedness)
गुरुपत्न्याby the teacher's wife
गुरुपत्न्या:
Karana (Agent-instrumental/कर्तृ-तृतीया)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक) + पत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (गुरोः पत्नी)
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
संदृष्टःseen (noticed)
संदृष्टः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + दृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भावः (having been seen); कर्तृविशेषणम् (uttaṃkaḥ)
उत्तंकःUttaṅka
उत्तंकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्तंक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम
दुःखितःsorrowful
दुःखितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषणम् (uttaṃkaḥ)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
Speaker
Vasiṣṭha (with Uttaṅka’s sentiment embedded)
Characters & Entities
V
VasiṣṭhaU
UttaṅkaG
Guru-patnī (Ahalyā implied)FAQs
Negligence toward one’s dharmic responsibilities is shown to have consequences extending beyond the individual to family and social continuity.
No specific tīrtha is named in this verse; it advances the ethical storyline within the section.
None explicitly; the verse emphasizes dharmic accountability (including household/lineage obligations).