Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

जातकार्यसमायुक्तो विद्यापारंगतोऽपि सः । केनचित्त्वथ कालेन काष्ठार्थं स बहिर्ययौ

jātakāryasamāyukto vidyāpāraṃgato'pi saḥ | kenacittvatha kālena kāṣṭhārthaṃ sa bahiryayau

اگرچہ وہ اپنے فرائض میں ماہر اور ودیا میں پارنگت ہو چکا تھا، پھر بھی کچھ عرصہ بعد لکڑی لانے کے لیے آشرم سے باہر گیا۔

jāta-kārya-samāyuktaḥengaged in the (assigned) duty
jāta-kārya-samāyuktaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootjāta (कृदन्त) + kārya (प्रातिपदिक) + samāyukta (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘जातेन कार्येण समायुक्तः’
vidyā-pāraṃ-gataḥhaving reached the far shore of learning; fully learned
vidyā-pāraṃ-gataḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvidyā (प्रातिपदिक) + pāram (प्रातिपदिक) + gata (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘विद्यायाः पारं गतः’
apieven though
api:
Concession (Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (अपि-कार, concessive ‘even though’)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
kenacitby some (unspecified)
kenacit:
Kāla/Hetu (Circumstance)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)
tubut; however
tu:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/पुनरुक्ति-निवृत्ति)
athathen
atha:
Sequence marker
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/प्रसङ्ग)
kālenain time; after some time
kālena:
Kāla (Time/काल)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
kāṣṭha-arthamfor the sake of firewood
kāṣṭha-artham:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootkāṣṭha (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (purpose)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
bahiḥoutside
bahiḥ:
Deśa-adhikaraṇa (Place/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootbahiḥ (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक क्रियाविशेषण)
yayauwent
yayau:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु)
Formलिट्-लकार (परस्मैपद, परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन

Vasiṣṭha

Scene: Uttaṅka, learned yet humble, steps out of the hermitage into the forest with an axe or bundle rope, intent on gathering firewood; the hermitage recedes behind him.

V
Vasiṣṭha
U
Uttaṅka

FAQs

Even the learned uphold dharma through humble service that sustains sacred life and ritual.

Not specified; the focus is āśrama conduct within the narrative.

No explicit prescription, but collecting firewood implies maintaining the household/āśrama fires used for daily rites.