Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Arbudha Khanda›Adhyaya 18›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

तस्य स्पर्शेन ते सर्वे नरकस्था सुखं गताः । ते दूता धर्मराजाय वृत्तांतं नरको द्भवम् । आचख्युर्विस्मयाविष्टा नरकस्थानां सुखोद्भवम्

Transliteration

tasya sparśena te sarve narakasthā sukhaṃ gatāḥ | te dūtā dharmarājāya vṛttāṃtaṃ narako dbhavam | ācakhyurvismayāviṣṭā narakasthānāṃ sukhodbhavam

Translation

اس کے محض لمس سے دوزخ میں رہنے والے سب کو راحت نصیب ہوئی۔ حیرت زدہ دوتوں نے دھرم راج کو سارا حال سنایا کہ دوزخیوں میں کیسا عجیب طور پر خوشی پیدا ہو گئی۔

Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
स्पर्शेनby (his) touch
स्पर्शेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्पर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Pronoun
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
नरकस्थाःdwelling in hell
नरकस्थाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनरक (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘नरके स्थाः’
सुखम्happiness, comfort
सुखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (goal/state)
गताःattained, went to
गताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) → गत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (intransitive past)
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
दूताःmessengers
दूताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
धर्मराजायto Dharmarāja (Yama)
धर्मराजाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootधर्मराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘धर्मस्य राजा’
वृत्तान्तम्the account, report
वृत्तान्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
नरक-उद्भवम्arising from hell
नरक-उद्भवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनरक (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘नरकात् उद्भवः’ (originating from hell)
आचख्युःthey reported, told
आचख्युः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√चक्ष् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; Parasmaipada
विस्मय-आविष्टाःfilled with astonishment
विस्मय-आविष्टाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविस्मय (प्रातिपदिक) + आ-√विश् (धातु) → आविष्ट (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘विस्मयेन आविष्टाः’
नरकस्थानाम्of those in hell
नरकस्थानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘नरके स्थानि/स्थाः’ → ‘नरकस्थ’
सुख-उद्भवम्the arising of happiness
सुख-उद्भवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘सुखस्य उद्भवः’
Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Arbuda Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-tīrtha (Yama-priya tīrtha, implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Within a hell realm, the arrival/contact of the tīrtha-linked person causes flames to cool and faces to soften; yamadūtas look astonished as suffering turns to ease.

Characters & Entities
D
Dharmarāja
Y
Yamadūta
N
Naraka

FAQs

Purāṇic tīrthas can transmit extraordinary merit: even in hellish conditions, a divine/sacred influence may suspend suffering and reveal a higher law of grace.

Implicitly, the Arbuda tīrtha associated with Yama/Dharmarāja—its merit is so potent that its effect echoes even into naraka.

None stated; the emphasis is on the tīrtha’s mysterious efficacy rather than a specific rite.

←Previous Verse
Next Verse→