Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

विद्यायाश्च प्रभावेन जीवयामास तान्मुनिः । तस्याग्रेऽस्मिन्महाकुण्डं निर्मलं पापनाशनम्

Transliteration

vidyāyāśca prabhāvena jīvayāmāsa tānmuniḥ | tasyāgre'sminmahākuṇḍaṃ nirmalaṃ pāpanāśanam

Translation

اُس ودیا کی طاقت سے، مُنی نے اُنہیں دوبارہ زندہ کر دیا۔ اُن کے سامنے یہاں ایک عظیم مقدس تالاب (مہاکُنڈ) ہے، جو بے داغ اور گناہوں کو مٹانے والا ہے۔

Word by Word

• विद्यायाः: of (his) knowledge
• विद्यायाः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction)

• प्रभावेन: by the power
• प्रभावेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• जीवयामास: revived / brought to life
• जीवयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद, णिच् (causative sense: to make live)

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन, सर्वनाम

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तस्य: of that / his
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन, सर्वनाम

• अग्रे: in front (of)
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (अव्ययीभावार्थे: in front)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन, सर्वनाम

• महाकुण्डम्: a great pond
• महाकुण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारय-समास (महৎ कुण्डम्)

• निर्मलम्: pure
• निर्मलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्मल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण

• पापनाशनम्: destroyer of sins
• पापनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पापस्य नाशनम्)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahākuṇḍa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpasattama (unnamed king)

Visual Art Cues

Scene: Śukra, empowered by Śiva’s vidyā, revives fallen Dānavas; in the foreground shines Mahākuṇḍa—clear, luminous water with lotus blooms—proclaimed sin-destroying.

Characters & Entities

• Śukra (as muni in context)
• Mahākuṇḍa
• Vidyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred knowledge and sacred geography work together: vidyā revives bodies, while tīrtha purifies karma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahākuṇḍa—described as nirmala (pure) and pāpa-nāśana (sin-destroying).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly introduces the tīrtha; the next verse specifies snāna (bathing) and śrāddha as key acts.