Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

मनो मेऽपहृतं सुभ्रूस्त्वया च पद्मनेत्रया । शक्रोऽहं सर्वदेवेशो भज मां चारुहासिनि

Transliteration

mano me'pahṛtaṃ subhrūstvayā ca padmanetrayā | śakro'haṃ sarvadeveśo bhaja māṃ cāruhāsini

Translation

اے خوش ابرو، کنول نین! تُو نے میرا دل و دماغ چرا لیا ہے۔ میں شکر ہوں، سب دیوتاؤں کا سردار؛ اے شیریں تبسم والی، مجھے قبول کر اور مجھ سے یگانہ ہو۔

Word by Word

• मनः: mind
• मनः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्मरूपे (my mind as object)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (of me/my)

• अपहृतम्: stolen/abducted
• अपहृतम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अप + हृ (धातु) → अपहृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘मनः’ इति विशेषणम्

• सुभ्रूः: O fair-browed one
• सुभ्रूः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु (अव्यय) + भ्रू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; संबोधनपदम्

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन; कर्तृ/करणभावे (by you)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक (and)

• पद्मनेत्रया: by (you) lotus-eyed
• पद्मनेत्रया: Kartr (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘त्वया’ इति विशेषणम्

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् इति समनाधिकरणम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• सर्वदेवेशः: lord of all gods
• सर्वदेवेशः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् इति समनाधिकरणम्

• भज: worship/accept
• भज: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम्

• चारुहासिनि: O lovely-smiling one
• चारुहासिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: चारु (प्रातिपदिक) + हासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; संबोधनपदम्

Speaker

Indra (Śakra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-giri tīrtha (contextual)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Indra (Śakra), radiant and crowned, addresses a lotus-eyed woman with courtly gestures; a mountain stream and forested slopes suggest Arbuda’s terrain.

Characters & Entities

• Indra (Śakra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse dramatizes how attraction can overpower even the mighty, setting up a dharmic examination of restraint, consent, and consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode belongs to the Arbuda tīrtha milieu; the location’s sanctity frames the narrative but is not specified in this single line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a personal appeal within the story.