Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

तत्रान्या देवकन्याश्च सिद्धयक्षांगनास्तथा । यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्मिन्काले नराधिप

Transliteration

tatrānyā devakanyāśca siddhayakṣāṃganāstathā | yastatra kurute snānaṃ tasminkāle narādhipa

Translation

وہاں دوسری دیو کنیاں بھی موجود ہیں، اور اسی طرح سِدھوں اور یَکشوں کی انگنائیں بھی۔ اے نرادھپ! جو اسی وقت وہاں اشنان کرے—

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• अन्याः: other
• अन्याः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• देवकन्याः: daughters of the gods
• देवकन्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव + कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां कन्याः)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• सिद्धयक्षांगनाः: women of Siddhas and Yakṣas
• सिद्धयक्षांगनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध + यक्ष + अङ्गना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; द्वन्द्व (सिद्धाः च यक्षाः च—तेषाम् अङ्गनाः)

• तथा: also
• तथा: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/तुल्यताबोधक (also/likewise)

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place)

• कुरुते: does/performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• तस्मिन्: at that
• तस्मिन्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• काले: time
• काले: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• नराधिप: O king
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)

Speaker

Pulastya (addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Same Arbuda jalāśaya (tīrtha)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Narādhipa (king)

Visual Art Cues

Scene: Around the lake, celestial maidens and the women of Siddhas and Yakṣas appear as an unseen/half-seen retinue, while the narrator addresses the king about the fruit of bathing at that time.

Characters & Entities

• Devakanyā (celestial maidens)
• Siddha
• Yakṣa
• Narādhipa (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right place and right time (deśa-kāla) amplify ritual merit; a true tīrtha draws even subtle celestial communities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same jalāśaya/tīrtha in Arbuda-khaṇḍa where the Māgha-śukla-tṛtīyā bath occurs.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing at that tīrtha during the specified auspicious time (linked to Māgha-śukla-tṛtīyā, dawn).