Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

यत्त्वयोक्तं तदा तेन निर्मितोऽत्र महेश्वरः । एतच्च सर्वमाचक्ष्व संदेहं सूतनन्दन

Transliteration

yattvayoktaṃ tadā tena nirmito'tra maheśvaraḥ | etacca sarvamācakṣva saṃdehaṃ sūtanandana

Translation

اور جو تم نے کہا کہ اُس وقت اُس نے یہاں مہیشور کی स्थापना کی—اے سوت کے فرزند! یہ سب پوری طرح بیان کرو اور شک دور کرو۔

Word by Word

• यत्: what, that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया, एकवचन

• उक्तम्: said
• उक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तदा: then
• तदा: Kriyavisheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन

• निर्मितः: was made/constructed
• निर्मितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: निर् + मा (धातु) → निर्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• महेश्वरः: Maheśvara (Śiva)
• महेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् ईश्वरः); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषण (एतत्)

• आचक्ष्व: tell, explain
• आचक्ष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + चक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative); मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• संदेहम्: doubt
• संदेहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संदेह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• सूतनन्दन: O son of Sūta
• सूतनन्दन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: सूतस्य नन्दनः); पुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Ṛṣis (the sages)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta / Sūta’s son (as addressed)

Visual Art Cues

Scene: A questioning assembly asks for clarification: the focus is on the claim that Rāma established Maheśvara here; the scene anticipates a liṅga or shrine being founded, with listeners attentive and the narrator poised to explain.

Characters & Entities

• Maheśvara (Śiva)
• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True reverence includes seeking precise understanding; doubts about sacred tradition should be resolved through authoritative narration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘here’ refers to the Hāṭakeśvara-kṣetra tīrtha milieu where Śiva (Maheśvara) is said to have been established.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nirmāṇa/establishment of Maheśvara (Śiva-liṅga) is referenced, though the verse is a request for explanation.