Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

त्यजैनं रोहिणीमार्गं सांप्रतं त्वं शनैश्चर । मद्वाक्यादन्यथाऽहं त्वां नयिष्यामि यमक्षयम्

tyajainaṃ rohiṇīmārgaṃ sāṃprataṃ tvaṃ śanaiścara | madvākyādanyathā'haṃ tvāṃ nayiṣyāmi yamakṣayam

“اے شنیَشچر! فوراً روہِنی کے اس راستے کو چھوڑ دے۔ اگر تو میرے حکم کے خلاف چلا تو میں تجھے یم کے دھام میں پہنچا دوں گا۔”

त्यजabandon/leave
त्यज:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
एनम्this (one/it)
एनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — सर्वनाम-रूप
रोहिणीमार्गम्the path of Rohiṇī
रोहिणीमार्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरोहिणी + मार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रोहिण्याः मार्गः)
सांप्रतम्now
सांप्रतम्:
Adhikarana (Time locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (at present/now)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Addressed subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — उत्तम/मध्यम-पुरुष-सर्वनाम (2nd person pronoun)
शनैश्चरO Śanaiścara
शनैश्चर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशनैश्चर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
मद्वाक्यात्from my word/command
मद्वाक्यात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमद् (सर्वनाम) + वाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मम वाक्यम्) — ‘from my word’
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (otherwise)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन — उत्तमपुरुष-सर्वनाम
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन — मध्यमपुरुष-सर्वनाम
नयिष्यामिI will lead/take
नयिष्यामि:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
यमक्षयम्to Yama’s realm
यमक्षयम्:
Gati-karma (Destination object/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootयम + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (यमस्य क्षयः/यमक्षयः) — ‘Yama’s abode/realm of Yama’

Daśaratha

Scene: The hero confronts Śani and commands him to abandon Rohiṇī’s path; the threat of being sent to Yama’s realm hangs in the air, with Yama’s shadowy presence implied.

D
Daśaratha
Ś
Śanaiścara
R
Rohiṇī
Y
Yama

FAQs

Dharma includes firm, righteous restraint of harmful influences; authority must be exercised for protection, not ego.

The verse belongs to a tīrtha-māhātmya chapter, but this line emphasizes the moral drama rather than naming the tīrtha explicitly.

None stated here; the focus is on a dhārmic warning to avert harm.