Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 79

Devanagari script

नातः परं त्वया स्थेयं मर्त्यलोके कथंचन । विरुद्धं सर्वदेवानां यतः कर्म त्वदुद्भवम्

Transliteration

nātaḥ paraṃ tvayā stheyaṃ martyaloke kathaṃcana | viruddhaṃ sarvadevānāṃ yataḥ karma tvadudbhavam

Translation

اس کے بعد تم کسی طرح بھی مرتیہ لوک میں نہ ٹھہرو؛ کیونکہ تم سے پیدا ہونے والا عمل تمام دیوتاؤں کے خلاف ہے۔

Word by Word

• न: not
• न: Avyaya (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-निपात (negation particle)

• अतः: from here; hence
• अतः: Avyaya (Adverb/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/हेतुवाचक-अव्यय (from here/thereafter/therefore)

• परम्: further; beyond
• परम्: Avyaya (Adverb/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषणम् (further/afterwards)

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; कर्तृ-करणभावे (by you)

• स्थेयम्: should be stayed; should remain
• स्थेयम्: Kriya (Obligation/विधेय)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विधेय-भावः (ought to be stayed/should remain)

• मर्त्यलोके: in the mortal world
• मर्त्यलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य + लोक (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मर्त्यानां लोकः)

• कथंचन: in any way
• कथंचन: Avyaya (Adverb/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: कथंचन (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक-अव्यय (in any way/at all)

• विरुद्धम्: opposed; contrary
• विरुद्धम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विरुद्ध (प्रातिपदिक; √रुध् क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्म/भाववाचि (opposed/contrary)

• सर्वदेवानाम्: of all the gods
• सर्वदेवानाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सर्व + देव (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वे देवाः)

• यतः: because
• यतः: Avyaya (Causal/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: यतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेतुवाचक (because/since)

• कर्म: the act
• कर्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विषय/कर्मवाचि (deed/act)

• त्वत्: from you
• त्वत्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; अपादान (from you)

• उद्भवम्: arisen; originating
• उद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद् + भू (धातु) + अप्/अ (कृत्)
• Form: कृत-प्रत्ययान्त विशेषणम्, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्म-विशेषणम् (arisen/originating)

Speaker

Tripurāntaka (Śiva), inferred from context in the same adhyāya

Visual Art Cues

Scene: A stern divine admonition: the king is told he must not remain in the mortal world; the atmosphere is charged—gods’ displeasure implied, with darkened sky and a boundary line between realms.

Characters & Entities

• Śiva
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Actions that oppose divine order (deva-dharma) lead to withdrawal of worldly eligibility; one must realign with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage belongs to the Devīkuṇḍa-related narrative within the Tīrthamāhātmya of Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed in this verse; it is a divine injunction regarding departure from the mortal realm.