Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64
Devanagari script
यावत्कालं सुरश्रेष्ठ शून्ये जाते स्व आश्रये । तस्मात्कुरु द्रुतं कंचिदुपायं तद्विनाशने
Transliteration
yāvatkālaṃ suraśreṣṭha śūnye jāte sva āśraye | tasmātkuru drutaṃ kaṃcidupāyaṃ tadvināśane
Translation
اے دیوتاؤں میں برتر! جب تک میرا اپنا دھام خالی پڑا رہے، یہ ناقابلِ برداشت ہے؛ لہٰذا اُس کے خاتمے کے لیے فوراً کوئی تدبیر کیجیے۔
Word by Word
यावत्कालम्for as long a time as
यावत्कालम्:
Adverbial (Kriya-visheshana/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय) + काल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; कालपरिमाणवाचक अव्यय (as long as/for so long)
सुरश्रेष्ठO best of gods
सुरश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणां श्रेष्ठः)
शून्येin emptiness, vacant
शून्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; विशेषणम्
जातेhaving become
जाते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (शून्ये) विशेषणम्
स्वेin (your/one's) own
स्वे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
आश्रयेin the abode/refuge
आश्रये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभूत-तसिल् (ablatival adverb): 'therefore/from that reason'
कुरुdo, make
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Adverbial (Kriya-visheshana/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्रुत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया एकवचन (adverbial accusative)
कञ्चित्some
कञ्चित्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअनिश्चित-विशेषण (indefinite); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
उपायम्means, remedy
उपायम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
तद्विनाशनेin the destruction of that
तद्विनाशने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + विनाशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य विनाशने)
Speaker
Yama
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Yama, troubled, addresses ‘best of gods’ (Śiva in context), lamenting that his abode remains empty and urging a swift stratagem to bring about the destined end.
Characters & Entities
Y
YamaŚ
Śiva (addressed as suraśreṣṭha)FAQs
Cosmic roles are fulfilled through timely action; even divine agents seek proper means aligned with the narrative’s dharmic order.
No specific tīrtha is referenced in this line.
None; it requests an ‘upāya’ (means), not a ritual.