Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

मंत्रग्रामं तथा देवि मम देहि पृथग्विधम् । निग्रहं व्याधिसत्त्वानां येन शीघ्रं करोम्यहम्

Transliteration

maṃtragrāmaṃ tathā devi mama dehi pṛthagvidham | nigrahaṃ vyādhisattvānāṃ yena śīghraṃ karomyaham

Translation

اور اے دیوی! مجھے طرح طرح کے منتروں کا ایک مجموعہ بھی عطا فرما، جس کے ذریعے میں بیماری کی صورت میں ظاہر ہونے والی ہستیوں کو جلدی سے قابو میں کر سکوں۔

Word by Word

• मन्त्रग्रामम्: a collection of mantras
• मन्त्रग्रामम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रग्राम (प्रातिपदिक: मन्त्र + ग्राम)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

• तथा: also/likewise
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (also/likewise)

• देवि: O goddess/lady
• देवि: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (8th/Vocative), एकवचनम्

• मम: to me/my
• मम: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम

• देहि: give
• देहि: Kriyā (Action)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• पृथग्विधम्: of various kinds
• पृथग्विधम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पृथग्विध (प्रातिपदिक: पृथक् + विध)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; विशेषणम् (मन्त्रग्रामम् इति)

• निग्रहम्: restraint/subjugation
• निग्रहम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: निग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

• व्याधिसत्त्वानाम्: of disease-causing beings/spirits
• व्याधिसत्त्वानाम्: Sambandha (Of ...)
• Type: Noun
• Root: व्याधिसत्त्व (प्रातिपदिक: व्याधि + सत्त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), बहुवचनम्

• येन: by which
• येन: Karaṇa (Means)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative)

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषणम् (adverb)

• करोमि: I do/perform
• करोमि: Kriyā (Action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः (1st), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम

Speaker

Pṛthivīpati (the king) addressing Devī

Visual Art Cues

Scene: Devī bestows a radiant garland/scroll of mantras; around the petitioner, shadowy disease-spirits recoil as syllables blaze like fireflies, forming a protective mandala over the city.

Characters & Entities

• Devī
• Pṛthivīpati (King)
• Vyādhi (disease)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A dharmic ruler seeks divine support and sacred mantra-power to protect society from suffering and disorder.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse does not name a particular tīrtha; it appears within the Tīrthamāhātmya section’s broader sacred narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Mantra-upāya is requested: a mantragrāma intended for vyādhi-nigraha (restraining disease).