Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

अतः कृच्छ्रं गतः सर्वो लोकः क्षुत्परिपीडितः । चामुंडासदृशो जातो यो न मृत्युवशंगतः

ataḥ kṛcchraṃ gataḥ sarvo lokaḥ kṣutparipīḍitaḥ | cāmuṃḍāsadṛśo jāto yo na mṛtyuvaśaṃgataḥ

پس ساری رعایا سخت مصیبت میں پڑ گئی، بھوک سے ستائی ہوئی؛ جو موت کے قبضے میں نہ آیا وہ بھی زندہ چامُنڈا کی مانند دبلا اور ہڈیوں کا ڈھانچا بن گیا۔

अतःtherefore
अतः:
Discourse (Causal adverb)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्ययम्; हेत्वर्थक-अव्यय (therefore/from that cause)
कृच्छ्रम्hardship
कृच्छ्रम्:
Karma (Object/State/कर्म)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; ‘कृच्छ्रं गतः’ = fell into hardship
गतःwent/entered (into)
गतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; भूतकृदन्तः (PPP)
सर्वःentire
सर्वः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; ‘लोकः’ इत्यस्य विशेषणम्
लोकःthe people/world
लोकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
क्षुत्परिपीडितःtormented by hunger
क्षुत्परिपीडितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + परि + पीडित (कृदन्त; √पीड्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त) ‘पीडित’; समासः = क्षुधा परिपीडितः
चामुंडासदृशःlike Cāmuṇḍā
चामुंडासदृशः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचामुण्डा (प्रातिपदिक) + सदृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; उपमान-तत्पुरुषः (चामुण्डायाः सदृशः)
जातःbecame
जातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; भूतकृदन्तः (PPP)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; सम्बन्धक (relative pronoun)
not
:
Discourse (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः
मृत्युवशंगतःfallen under the sway of death
मृत्युवशंगतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त; √गम्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; भूतकृदन्तः ‘गत’; समासः = मृत्योः वशं गतः (under death’s control)

Sūta (narrator)

Scene: Starving townspeople with hollow cheeks and protruding ribs, carrying empty bowls; a haunting comparison to Cāmuṇḍā—skeletal, fierce—evoked as a metaphor of living death.

M
Mṛtyu (Death)
C
Cāmuṇḍā

FAQs

Worldly security is fragile; collective suffering drives beings toward refuge in dharma, devotion, and sacred means of purification and restoration.

No tīrtha is named in this verse; it intensifies the crisis that will be resolved through the power of the tīrtha narrative.

None; it is a descriptive verse portraying famine and mortality.