Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 90›Shloka 19
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

अथापश्यन्मृतं तत्र सारमेयं चिरोषितम् । संशुष्कं गन्धनिर्मुक्तं गृहप्रांते व्यवस्थितम्

Transliteration

athāpaśyanmṛtaṃ tatra sārameyaṃ ciroṣitam | saṃśuṣkaṃ gandhanirmuktaṃ gṛhaprāṃte vyavasthitam

Translation

وہاں انہوں نے ایک مردہ کتا دیکھا جو طویل عرصے سے وہاں پڑا تھا—مکمل طور پر سوکھ چکا تھا، بدبو سے پاک تھا اور گھر کے کنارے پر پڑا تھا۔

Word by Word
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (sequence particle)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
मृतम्dead
मृतम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मृ)
Formभूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सारमेय-विशेषणम्
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (locative adverb)
सारमेयम्a dog
सारमेयम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसारमेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
चिरोषितम्lying for a long time
चिरोषितम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootचिर + उषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वस्/उष् ‘to dwell’)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः—चिरं उषितम् (long-lying/long-staying)
संशुष्कम्completely dried up
संशुष्कम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + शुष् (धातु) → संशुष्क (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सारमेय-विशेषणम्
गन्धनिर्मुक्तम्devoid of smell
गन्धनिर्मुक्तम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootगन्ध + निर् + मुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मुच्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—गन्धात् निर्मुक्तम् (free from smell)
गृहप्रान्तेat the edge of the house
गृहप्रान्ते:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह + प्रान्त (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—गृहस्य प्रान्तः (at the edge of the house)
व्यवस्थितम्lying/placed
व्यवस्थितम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सारमेय-विशेषणम्
Speaker

Skanda (deduced; Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Visual Art Cues

Scene: A dried carcass of a dog at the house’s edge; the sage’s gaze fixes on it with reluctant resolve; the air is still, the earlier stench absent.

Characters & Entities
V
Viśvāmitra

FAQs

The Purāṇa portrays hunger as a severe trial that forces difficult choices, setting the stage for reflection on dharma, compassion, and the limits of the body.

No tīrtha is named here; it is part of the chapter’s narrative arc leading to tīrtha-centered resolution elsewhere.

None.

←Previous Verse
Next Verse→