Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

ह्रस्वदन्त्यो विदंत्यश्च दीर्घदन्त्यो विभीषणाः । गजदंत्यस्तथैवान्या लोहदंत्योभयावहाः

Transliteration

hrasvadantyo vidaṃtyaśca dīrghadantyo vibhīṣaṇāḥ | gajadaṃtyastathaivānyā lohadaṃtyobhayāvahāḥ

Translation

کچھ کے دانت چھوٹے تھے، کچھ بے دانت تھے، اور کچھ کے لمبے دانت نہایت ہیبت ناک تھے۔ کچھ کے ہاتھی جیسے دندان تھے، اور کچھ کے لوہے کے دانت—دہشت لانے والے۔

Word by Word

• ह्रस्वदन्त्यः: short-toothed
• ह्रस्वदन्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ह्रस्व (प्रातिपदिक) + दन्तिन्/दन्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः—ह्रस्वाः दन्ताः यस्याः (short-toothed)

• विदन्त्यः: (variously) toothed
• विदन्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि (उपसर्ग) + दन्तिन्/दन्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (having prominent/varied teeth; lexically uncertain)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• दीर्घदन्त्यः: long-toothed
• दीर्घदन्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक) + दन्तिन्/दन्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः—दीर्घाः दन्ताः यस्याः (long-toothed)

• विभीषणाः: terrifying
• विभीषणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विभीषण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• गजदन्त्यः: elephant-tusked
• गजदन्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गज (प्रातिपदिक) + दन्तिन्/दन्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—गजस्य दन्ता इव दन्ताः यस्याः / गजदन्तयुक्ताः (elephant-tusked)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle: 'indeed/just')

• अन्याः: others
• अन्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• लोहदन्त्यः: iron-toothed
• लोहदन्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लोह (प्रातिपदिक) + दन्तिन्/दन्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—लोहस्य दन्ताः यस्याः (iron-toothed)

• उभयावहाः: bringing both (kinds of results); doubly dangerous
• उभयावहाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उभय (प्रातिपदिक) + आवह (प्रातिपदिक; from ā-√वह्, 'bringing')
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—उभयं आवहन्ति इति (bringing both; causing both [good and evil]/double danger)

Speaker

Unspecified (narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; likely Sūta)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Close, unsettling portraits of beings with varied dentition: toothless mouths, needle-long teeth, elephantine tusks, and metallic iron teeth—set against a dim sacred landscape to emphasize dread and liminality.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fearsome imagery functions as a moral-spiritual pressure: the devotee is to cultivate fearlessness rooted in dharma while traversing sacred spaces.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya (Adhyāya 88); the specific tīrtha is not named here.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual prescription is present in this verse.