Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तस्यां सा माधवी जज्ञे अश्ववक्त्रस्वरूपधृक् । तां दृष्ट्वा विकृताकारां सुतां जातां च सुप्रभा । वासुदेवसमायुक्ता विषादं परमं गता

Transliteration

tasyāṃ sā mādhavī jajñe aśvavaktrasvarūpadhṛk | tāṃ dṛṣṭvā vikṛtākārāṃ sutāṃ jātāṃ ca suprabhā | vāsudevasamāyuktā viṣādaṃ paramaṃ gatā

Translation

سُپربھا سے مادھوی پیدا ہوئی، جو اَشو مُکھی (گھوڑے چہرے والی) صورت دھارے ہوئے تھی۔ بیٹی کو بگڑی ہوئی ہیئت میں پیدا ہوا دیکھ کر، واسودیو سے وابستہ سُپربھا گہرے رنج و ملال میں ڈوب گئی۔

Word by Word

• तस्याम्: in her / in that (woman)
• तस्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः (तद्) — Feminine, Locative (7th), Singular

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः — Feminine, Nominative (1st), Singular

• माधवी: Mādhavī (name)
• माधवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माधवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Feminine, Nominative, Singular

• जज्ञे: was born
• जज्ञे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम् — Perfect, 3rd person, Singular, Ātmanepada

• अश्ववक्त्रस्वरूपधृक्: having a horse-faced form
• अश्ववक्त्रस्वरूपधृक्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अश्व + वक्त्र + स्वरूप + धृक् (धृ (धातु) से कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः (तत्पुरुषः) — Feminine, Nominative, Singular; ‘having the form of a horse-face’

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम — Feminine, Accusative (2nd), Singular

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (Absolutive/Gerund) — having seen

• विकृताकाराम्: of distorted form
• विकृताकाराम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विकृत + आकार (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय-समासः — Feminine, Accusative, Singular

• सुताम्: daughter
• सुताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — Feminine, Accusative, Singular

• जाताम्: born
• जाताम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) + जात (क्त-प्रत्यय, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः (Past Passive Participle); स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — PPP; Feminine, Accusative, Singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• सुप्रभा: Suprabhā (name)
• सुप्रभा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुप्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Feminine, Nominative, Singular

• वासुदेवसमायुक्ता: associated with Vāsudeva
• वासुदेवसमायुक्ता: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वासुदेव + समायुक्त (युज् धातु से क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम्; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः — PPP adjective; Feminine, Nominative, Singular

• विषादम्: grief
• विषादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विषाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम् — Masculine, Accusative, Singular

• परमम्: supreme, great
• परमम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — Masculine, Accusative, Singular

• गता: went/entered (became)
• गता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + गत (क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः (भूतकृदन्तः) क्रियापदवत्; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — PPP used predicatively; Feminine, Nominative, Singular

Speaker

Sūta

Visual Art Cues

Scene: Interior palace scene: Suprabhā, adorned yet grief-stricken, beholds her newborn daughter Mādhavī with an aśva-vaktra (horse-faced) form; attendants recoil; the mother collapses into sorrow while Vāsudeva stands stunned.

Characters & Entities

• Suprabhā
• Mādhavī
• Vasudeva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Suffering within family life is acknowledged in dharma-texts, and becomes the ground for seeking divine refuge and sacred remedies.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse introduces the problem that will be addressed through sacred action; the tīrtha highlighted later is Hāṭakeśvara-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not yet; the ritual response (tapas, worship, gifts) appears in subsequent verses.