Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

तस्मादेष ममादेशादाराध यतु शंकरम् । पक्षलाभाय नान्यस्य शक्तिर्दातुं व्यवस्थिता

Transliteration

tasmādeṣa mamādeśādārādha yatu śaṃkaram | pakṣalābhāya nānyasya śaktirdātuṃ vyavasthitā

Translation

پس میرے حکم کے مطابق وہ شَنکر (شیوا) کی عبادت کرے؛ پروں کی بازیابی کے لیے اس عطا پر کوئی اور قوت مقرر نہیں کی گئی۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; सर्वनाम-प्रयोगः

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; सर्वनाम

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; सर्वनाम

• आदेशात्: from the command
• आदेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: आदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्

• आराध: worship
• आराध: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-राध् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• यतु: strive/endeavour
• यतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यत् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (आज्ञार्थे)

• शंकरम्: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• पक्षलाभाय: for gaining wings
• पक्षलाभाय: Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पक्ष + लाभ (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/4th), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पक्षस्य लाभः)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• अन्यस्य: of another (anyone else)
• अन्यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• शक्तिः: power/ability
• शक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• दातुम्: to give
• दातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्तम् (Infinitive), क्रियार्थक-अव्ययवत्

• व्यवस्थिता: is established/appointed
• व्यवस्थिता: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि/भूतभावे (past passive participle used adjectivally); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (शक्तिः इति विशेष्ये)

Speaker

Śāṇḍilya

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A divine figure issues a decisive command: only Śaṅkara’s worship can restore the lost wings; the petitioner is implied to be in a diminished state, awaiting the prescribed remedy.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)
• Śāṇḍilya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Certain bonds and restorations are granted uniquely through Śiva’s grace; devotion becomes the remedy for downfall.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse highlights Śaṅkara’s salvific power but does not name a particular tīrtha in this excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (ārādhana/upāsanā) of Śaṅkara is prescribed as the means to regain what was lost.