Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

ततोऽस्य प्रददौ काले व्रतं विप्रजनोचितम् । समभ्येत्य स्वयं शुक्रो दानवस्यापि संद्विजः

Transliteration

tato'sya pradadau kāle vrataṃ viprajanocitam | samabhyetya svayaṃ śukro dānavasyāpi saṃdvijaḥ

Translation

پھر مناسب وقت پر اسے برہمن زاد شاگردوں کے لائق ورت (عہد) عطا کیا گیا؛ دانَووں کے آچاریہ شُکر خود تشریف لائے—ایک معزز دِوِج۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequencing)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/अनुक्रमवाचक (then/from there)

• अस्य: to him/of him
• अस्य: Sampradana (Recipient—genitive usage/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• प्रददौ: gave
• प्रददौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• काले: at the proper time
• काले: Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• व्रतम्: vow/observance
• व्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विप्रजनोचितम्: proper for Brahmin folk
• विप्रजनोचितम्: Karma (Qualifier of object/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विप्रजन (प्रातिपदिक) + उचित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘विप्रजनस्य उचितम्’

• समभ्येत्य: having approached
• समभ्येत्य: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु) + सम् + अभि (उपसर्ग) + त्य (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• स्वयम्: personally
• स्वयम्: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मनः (reflexive adverb)

• शुक्रः: Śukra
• शुक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (Śukra)

• दानवस्य: of the demon
• दानवस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Addition)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)

• संद्विजः: a true Brahmin
• संद्विजः: Karta (Apposition to Śukra)
• Type: Noun
• Root: सत् (उपसर्ग/पूर्वपद) + द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय ‘सन् द्विजः’ = ‘सद्-द्विजः’ (true Brahmin)

Speaker

Narrator (Purāṇic storyteller voice)

Visual Art Cues

Scene: Śukra arrives in person as preceptor: a radiant brāhmaṇa-sage with staff and water-pot, welcomed respectfully; the youth receives a student vow in a solemn rite.

Characters & Entities

• Śukra
• Dānava
• dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual power is grounded in discipline: vrata and guru-guided formation are prerequisites for later might and accomplishment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it supports the chapter’s broader māhātmya narrative context.

What ritualistic prescription is mentioned?

A vrata suited to brāhmaṇa students—implying brahmacarya-type discipline under a qualified teacher.