Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 79›Shloka 48
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

इन्द्र उवाच । अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाद्यन्मया कुकृतं कृतम् । तत्क्षंतव्यं द्विजैः सर्वैर्विशेषाद्दक्ष वाक्यतः

Transliteration

indra uvāca | ajñānādyadi vā jñānādyanmayā kukṛtaṃ kṛtam | tatkṣaṃtavyaṃ dvijaiḥ sarvairviśeṣāddakṣa vākyataḥ

Translation

اِندر نے کہا: “نادانی سے ہو یا جان بوجھ کر، مجھ سے جو بھی بدی سرزد ہوئی ہے، سب دِوِج برہمن اسے معاف کریں، خصوصاً دکش کے فرمان کے مطابق۔”

Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Speech verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अज्ञानात्from ignorance
अज्ञानात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootअज्ञान (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; हेत्वर्थ (from/through ignorance)
यदिif
यदि:
Hetu/Śarta (Condition/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तसूचक (if)
वाor
वा:
Sambandha-bodhaka (Disjunction/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (or)
ज्ञानात्from knowledge/knowingly
ज्ञानात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; हेत्वर्थ (from knowledge/knowingly)
यत्whatever/that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; सम्बन्धसूचक (that which)
मयाby me
मया:
Karta (Agent in passive sense/कर्तृ)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; सर्वनाम (by me)
कुकृतम्evil deed
कुकृतम्:
Karma (Object complement/कर्म)
TypeNoun
Rootकु + कृत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कुत्सितं कृतम्); प्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम्
कृतम्done
कृतम्:
Kriyā (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त) कृत
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used predicatively); प्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (done)
तत्that
तत्:
Karma (Thing referred/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; अनुवादक (that)
क्षन्तव्यम्should be forgiven
क्षन्तव्यम्:
Vidheyaviśeṣaṇa (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootक्षम (धातु) + तव्यत् (कृदन्त) क्षन्तव्य
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: ‘to be forgiven’); प्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विधेय
द्विजैःby the Brahmins
द्विजैः:
Karta (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formतृतीया, बहुवचन, पुल्लिङ्ग
सर्वैःby all
सर्वैः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formतृतीया, बहुवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषणम् (of dvijaiḥ)
विशेषात्especially
विशेषात्:
Kriyāviśeṣaṇa/Hetu (Especially/from the standpoint/विशेष)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषार्थे (especially)
दक्षO Dakṣa
दक्ष:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन, एकवचन, पुल्लिङ्ग
वाक्यतःbecause of (your) statement
वाक्यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; हेत्वर्थ/प्रमाणार्थ (on account of the word/statement)
Speaker

Indra (Śakra, Sahasrākṣa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra speaks directly, hands joined, eyes lowered, confessing wrongdoing done knowingly or unknowingly, requesting forgiveness from all brāhmaṇas, emphasizing Dakṣa’s directive.

Characters & Entities
I
Indra
B
Brāhmaṇas (Dvijas)
D
Dakṣa

FAQs

Repentance and seeking forgiveness from the righteous is a dharmic remedy that restores order even after deliberate or accidental wrongdoing.

The verse sits in a Tīrthamāhātmya sequence tied to a kuṇḍa/liṅga context; the immediate focus is moral purification through kṣamā (forgiveness).

Atonement here is expressed as seeking forgiveness from dvijas; no specific dāna/snānā/homa is stated in this verse.

←Previous Verse
Next Verse→