Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44
Devanagari script
एतस्य देवराजस्य क्षंतव्यं मम वाक्यतः । तत्कृतं मूढभावेन यदनेन विचेष्टितम्
Transliteration
etasya devarājasya kṣaṃtavyaṃ mama vākyataḥ | tatkṛtaṃ mūḍhabhāvena yadanena viceṣṭitam
Translation
میرے کہنے پر اس دیوراج کو معاف کرنا چاہیے۔ اس نے جو بھی ناروا حرکت کی، وہ نادانی اور فریبِ وہم کے سبب تھی۔
Word by Word
एतस्यof this
एतस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
देवराजस्यof the king of gods
देवराजस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootदेवराज (प्रातिपदिक: देव + राजन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (देवानां राजा)
क्षन्तव्यम्to be forgiven/should be pardoned
क्षन्तव्यम्:
Kriya (Obligation/predicate)
TypeAdjective
Root√क्षम (धातु) + तव्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicate: ‘should be forgiven’)
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
वाक्यतःaccording to my word
वाक्यतः:
Hetu/Pramana (Reason/authority)
TypeIndeclinable
Rootवाक्य (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: ‘according to/from’), हेतौ/प्रमाणे
तत्that
तत्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (correlative)
कृतम्done
कृतम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Root√कृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तत्’ इत्यस्य विशेषण
मूढभावेनthrough foolishness
मूढभावेन:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootमूढभाव (प्रातिपदिक: मूढ + भाव)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मूढस्य भावः = foolishness)
यत्which/that which
यत्:
Karma (Relative object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धे (relative)
अनेनby him/with this
अनेन:
Karana/Karta (Agent in passive context)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
विचेष्टितम्acted/done (misdeed)
विचेष्टितम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + √चेष्ट् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषण
Speaker
Dakṣa
Skanda Dialogue
Listener: assembled devas/participants addressed to forgive the devarāja
Visual Art Cues
Scene: A mediator (Dakṣa) requests the assembly to forgive the ‘devarāja’; the accused stands with lowered head; the group’s posture softens, signaling reconciliation.
Characters & Entities
D
DakṣaD
Devarāja (Indra)FAQs
Forgiveness (kṣamā) is a dharmic remedy that restores cosmic and social harmony after errors born of delusion.
No specific tīrtha is named in this verse.
A moral prescription is given—grant forgiveness—rather than a technical ritual act.