Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

पप्रच्छ भयसंत्रस्तः किमेतदिति मे गुरो । जायंते सुमहोत्पाता दुर्निमित्तानि वै पृथक्

Transliteration

papraccha bhayasaṃtrastaḥ kimetaditi me guro | jāyaṃte sumahotpātā durnimittāni vai pṛthak

Translation

وہ خوف سے لرزتے ہوئے بولا: “اے میرے گرو! یہ کیا ہے؟ بڑے بڑے شگونِ بد اور جدا جدا نحوستیں اٹھ رہی ہیں۔”

Word by Word

• papraccha: asked
• papraccha: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pra√ch (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• bhaya-saṃtrastaḥ: terrified
• bhaya-saṃtrastaḥ: Karta (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: bhaya (प्रातिपदिक) + saṃ-trasta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (भयेन संत्रस्तः = frightened by fear)

• kim: what
• kim: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: kim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नार्थक-सर्वनाम

• etat: this
• etat: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देशार्थक-सर्वनाम

• iti: thus; ‘…’
• iti: Sambandha (Quotation/उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; इति-शब्दः (quotative particle)

• me: my
• me: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम (मम)

• guro: O teacher
• guro: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: guru (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• jāyante: arise; are born
• jāyante: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: jan (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमानकालः), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

• su-mahā-utpātāḥ: very great portents
• su-mahā-utpātāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: su (उपसर्ग/अव्यय) + mahā (प्रातिपदिक) + utpāta (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—कर्मधारयः (सु-महान्तः उत्पाताः = very great portents)

• dur-nimittāni: evil omens
• dur-nimittāni: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dur (उपसर्ग/अव्यय) + nimitta (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—कर्मधारयः (दुर्निमित्तानि = evil omens)

• vai: indeed
• vai: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: vai (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निश्चय/अनुनासिक-निपातः (indeed)

• pṛthak: separately; distinctly
• pṛthak: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: pṛthak (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (separately/distinctly)

Speaker

Indra (Śakra/Devarāja)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra, trembling, stands with folded hands before Bṛhaspati, asking the meaning of the many great portents and distinct evil omens arising.

Characters & Entities

• Indra
• Bṛhaspati
• Utpāta
• Durnimitta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In times of uncertainty, dharma recommends approaching a competent teacher for discernment rather than trusting fear or speculation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is not site-specific; it is part of the narrative frame inside a Tīrthamāhātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it depicts inquiry to the guru as a dharmic act.