Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यश्चोद्वाहस्तयोरभूत् । स्वायंभुवमनोराद्ये स संजातः सुविस्तरः

hāṭakeśvaraje kṣetre yaścodvāhastayorabhūt | svāyaṃbhuvamanorādye sa saṃjātaḥ suvistaraḥ

ہاطکیشور کے مقدس کشتَر میں جو اُن دونوں کا بیاہ ہوا—جو سوایمبھُو منو کے اولین عہد میں ابتدا میں ظاہر ہوا تھا—وہ دھارمک روایت میں بڑے پھیلاؤ کے ساتھ نہایت مشہور ہو گیا ہے۔

हाटकेश्वरजेin/at (the place) connected with Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर + ज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (हाटकेश्वरस्य जातः/सम्बद्धः); पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; विशेषणम्
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction: and)
उद्वाहःmarriage/wedding
उद्वाहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउद्वाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
तयोःof those two / between those two
तयोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/सप्तमी-द्विवचनम् (Genitive/Locative dual); सर्वनाम
अभूत्was/occurred
अभूत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
स्वायंभुवमनोराद्येin the beginning of Svāyambhuva Manu (era)
स्वायंभुवमनोराद्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्वायंभुव + मनु + आद्य (प्रातिपदिक)
Formसमासः (स्वायंभुवस्य मनोः आद्ये = स्वायंभुवमनोराद्ये); पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; विशेषणम्
सःhe/that (one)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम
संजातःborn/arisen
संजातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + √जन् (धातु) → संजात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-विशेषणम्
सुविस्तरःvery extensive/at great length
सुविस्तरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु + विस्तर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (सु-विस्तरः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

Narrative (contextual lead-in; implied Sūta’s narration in this Tīrthamāhātmya frame)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: A divine wedding motif anchored in a specific kṣetra: Śiva as Hāṭakeśvara with Pārvatī, surrounded by ṛṣis and devas; the landscape bears a distinctive shrine-marker of the kṣetra.

H
Hāṭakeśvara
S
Svāyaṃbhuva Manu

FAQs

Sacred events tied to a tīrtha become enduring sources of dharma and remembrance across ages.

Hāṭakeśvara-kṣetra, presented as the locus of an ancient divine marriage narrative.

None explicitly; the verse frames the tīrtha’s fame through the account of the marriage.