Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्ततश्चादर्शनं गतः । अहं च विस्मयाविष्टः प्रोत्थितः शयनाद्द्रुतम्

evamuktvā sahasrāṃśustataścādarśanaṃ gataḥ | ahaṃ ca vismayāviṣṭaḥ protthitaḥ śayanāddrutam

یوں کہہ کر سہسرانشو (سورَی دیو) پھر نگاہوں سے اوجھل ہو گیا۔ اور میں حیرت میں ڈوبا ہوا، اپنے بستر سے فوراً اٹھ کھڑا ہوا۔

एवम्thus
एवम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'thus')
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootवच् (धातु) → उक्त्वा (क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया ('having said')
सहस्रांशुःthe Sun (thousand-rayed)
सहस्रांशुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक) + अंशु (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (सहस्राणाम् अंशवः यस्य/सहस्र-अंशुः), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; सूर्य-पर्यायः
ततःthen; thereafter
ततः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (then/thereafter)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अदर्शनम्disappearance; invisibility
अदर्शनम्:
Gati-karma (Goal/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootअदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; 'गच्छति' इत्यर्थे गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म (to invisibility)
गतःwent; departed
गतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle) प्रयुक्तं क्रियापदवत्; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्तरि प्रयोगः ('went')
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
विस्मय-आविष्टःovercome with astonishment
विस्मय-आविष्टः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविस्मय (प्रातिपदिक) + आविष्ट (आ + विश् धातु, क्त)
Formतृतीया-तत्पुरुष (विस्मयेन आविष्टः), क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; 'अहम्' विशेषणम्
प्रोत्थितःrose up
प्रोत्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु) → उत्थित (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle) क्रियापदवत्; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन ('rose up')
शयनात्from the bed
शयनात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootशयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन (ablative: 'from the bed')
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्रुतम् (अव्यय; also from द्रुत-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb: quickly)

Narrator (the afflicted man/devotee recounting the event)

Tirtha: Bhāskara-traya tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇa (dvija) in the frame narrative

Scene: A radiant Sūrya figure with many rays speaks, then dissolves into light; the narrator sits up from a simple bed, eyes wide in astonishment, dawn light entering the room.

S
Sahasrāṃśu
D
darśana/adarśana (appearance/disappearance)

FAQs

True tīrtha encounters culminate in transformative divine darśana, stirring awe and immediate inner awakening.

The verse is part of Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya narrative; the sanctity is tied to a solar manifestation, though the site name is not in this line.

None; it narrates the conclusion of the divine instruction and the devotee’s startled awakening.