Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं स्थापितं तेन भूभुजा । तथा तद्धृतराष्ट्रेण लिंगं पातकनाशनम्

Transliteration

sūta uvāca | etadvaḥ sarvamākhyātaṃ sthāpitaṃ tena bhūbhujā | tathā taddhṛtarāṣṭreṇa liṃgaṃ pātakanāśanam

Translation

سوتا نے کہا: یہ سب کچھ تمہیں بیان کر دیا گیا—کہ اس بادشاہ نے اسے کیسے قائم کیا؛ اور اسی طرح دھرتراشٹر کے نصب کردہ وہ لِنگ بھی، جو گناہوں کا ناس کرنے والا ہے۔

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; धातु: वच् (to speak)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; here object of speech

• वः: to you / of you
• वः: Sampradana (Addressee)/Sambandha
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (Genitive/Dative), बहुवचन; enclitic pronoun

• सर्वम्: all, entirely
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (एतत्)

• आख्यातम्: has been narrated
• आख्यातम्: Kriya (Predicative; passive sense)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) used predicatively; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: ख्या (to tell) with उपसर्ग आ

• स्थापितम्: was established
• स्थापितम्: Kriya (Predicative; passive)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) (णिच् causative: स्थापयति)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) used predicatively; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; causative sense ‘caused to be established’

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• भूभुजा: by the king
• भूभुजा: Karana (Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक) + भुज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः: षष्ठी-तत्पुरुष (भू-भुज् = भूमेः भुजः = राजा)

• तथा: likewise
• तथा: Samuccaya/Adverbial
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), समुच्चय/अनुरूपताबोधक

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (लिङ्गम्)

• धृतराष्ट्रेण: by Dhṛtarāṣṭra
• धृतराष्ट्रेण: Karana (Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: धृतराष्ट्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन

• पातकनाशनम्: destroyer of sins
• पातकनाशनम्: Karma (Object complement)
• Type: Adjective
• Root: पातक (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः: षष्ठी-तत्पुरुष (पातकस्य नाशनम्) विशेषण (लिङ्गम्)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhṛtarāṣṭra-sthāpita Liṅga (name not specified in given verses)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (Naimiṣāraṇya-style audience implied)

Visual Art Cues

Scene: Sūta addressing sages in a forest hermitage, narrating the establishment of a liṅga by a king and a famed liṅga set by Dhṛtarāṣṭra; cutaway shows a Śiva temple with the liṅga radiating sanctity, pilgrims offering flowers and water.

Characters & Entities

• Sūta
• Dhṛtarāṣṭra
• Śiva-liṅga
• King (bhūbhuj)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-liṅga worship and consecration in a holy kṣetra are proclaimed as powerful means for the destruction of sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hāṭakeśvara-kṣetra, where the pātaka-nāśana liṅga associated with Dhṛtarāṣṭra is remembered.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights liṅga-sthāpana (establishment) and implies its worship as a sin-destroying practice.