Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43
Devanagari script
अथ देवगणाः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः । चक्रुर्मंत्रं तदर्थं हि तारकेण प्रपीडिताः
Transliteration
atha devagaṇāḥ sarve bhayasaṃtrastamānasāḥ | cakrurmaṃtraṃ tadarthaṃ hi tārakeṇa prapīḍitāḥ
Translation
پھر تمام دیوتاؤں کے گروہ، خوف سے لرزتے دلوں کے ساتھ، تارک کے ظلم سے دب کر اسی مقصد کے لیے ایک منتر ترتیب دینے لگے۔
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequence/then)
देवगणाःthe groups of gods
देवगणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन (Plural)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन; विशेषण (qualifier)
भयby fear
भय:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचन; समासपूर्वपद (as first member in compound)
संत्रस्तterrified
संत्रस्त:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + त्रस् (धातु) → संत्रस्त (कृदन्त/भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; विशेषण
मानसाःminds (as: having minds)
मानसाः:
Visheshya (Qualified noun/विशेष्य)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; बहुव्रीहिसमासान्तर्गत (as member in compound with implied 'they whose minds...')
चक्रुःthey performed/made
चक्रुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person); बहुवचन
मन्त्रम्a mantra
मन्त्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन
तदर्थम्for that purpose
तदर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्यय (adverbial); अर्थे 'तस्य अर्थम्/तदर्थाय' (for that purpose)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
तारकेणby Tāraka
तारकेण:
Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन
प्रपीडिताःoppressed/tormented
प्रपीडिताः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + पीड् (धातु) → प्रपीडित (कृदन्त/भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; विशेषण (of देवगणाः)
Speaker
Narrator (Purāṇic narrator)
Visual Art Cues
Scene: The devas, anxious and shaken, gather in council, forming a protective mantra-plan against the oppressive asura Tāraka; a tense celestial assembly with stormy omens.
Characters & Entities
D
Devas (devagaṇa)T
TārakaFAQs
When threatened by adharma, the devas turn to mantra—sacred disciplined means—rather than despair.
No tīrtha is identified in this shloka.
The verse mentions forming/undertaking a “mantra” (sacred formula or rite) but does not specify its syllables or procedure.