Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

अथ दाहावसाने ते कृत्वा गर्तां यथोचिताम् । मुक्त्वा रामं ददुस्तोयं पितुः पुत्रास्तिलान्वितम्

Transliteration

atha dāhāvasāne te kṛtvā gartāṃ yathocitām | muktvā rāmaṃ dadustoyaṃ pituḥ putrāstilānvitam

Translation

پھر جب چتا کا عمل مکمل ہوا تو انہوں نے دستور کے مطابق ایک گڑھا بنایا؛ اور رام کو الگ رکھ کر بیٹوں نے اپنے باپ کے لیے تل ملے ہوئے پانی کی نذر پیش کی۔

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequence/then)

• दाह-अवसाने: at the end of the cremation
• दाह-अवसाने: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दाह (प्रातिपदिक) + अवसान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; दाहस्य अवसाने (locative of time)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Kriya-viseshana (Converb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having done/made’

• गर्ताम्: a pit
• गर्ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गर्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• यथा-उचिताम्: as appropriate
• यथा-उचिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यथा (अव्यय) + उचित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; गर्ताम् इति विशेषण; ‘as is proper’

• मुक्त्वा: having released
• मुक्त्वा: Kriya-viseshana (Converb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive); ‘having released/let go’

• रामम्: Rama
• रामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• ददुः: they gave
• ददुः: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत); प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• तोयम्: water
• तोयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• पितुः: of (their) father
• पितुः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• पुत्राः: sons
• पुत्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• तिल-अन्वितम्: mixed with sesame
• तिल-अन्वितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तिल (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तोयम् इति विशेषण; ‘together with sesame’

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A cremation ground just after the rites: sons dig a small pit, then pour water mixed with sesame for their father; Rāma is set apart, not participating, creating a tense stillness among sages and mourners.

Characters & Entities

• sons (putrāḥ)
• father (pitṛ)
• tila (sesame)
• toya (water)
• Rāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pitṛ-dharma continues after cremation; offerings like tila-toya express gratitude and sustain ancestral rites in a dharmic way.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse does not name a specific tīrtha; it describes standard post-cremation pitṛ rites within the chapter’s tīrtha-oriented narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

After cremation, prepare a proper gartā (pit) and offer toya (water libations) to the father, accompanied by tila (sesame seeds)—a form of pitṛ-tarpaṇa.