Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

ततः स प्रार्थयामास तां धेनुं मुनिसत्तमः । यो यत्प्रार्थयते देहि भोज्यार्थं तस्य तच्छुभे

Transliteration

tataḥ sa prārthayāmāsa tāṃ dhenuṃ munisattamaḥ | yo yatprārthayate dehi bhojyārthaṃ tasya tacchubhe

Translation

پھر سَردارِ مُنی نے اُس دھینُو سے التجا کی: “اے مبارک ہستی! جو کوئی جو کچھ مانگے، خوراک کی فراہمی کے لیے وہی عطا فرما۔”

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (कालवाचक)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• प्रार्थयामास: requested; begged
• प्रार्थयामास: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-अर्थ्/अर्थय् (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद) = perfect; प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘प्रार्थयामास’ = he requested/begged

• ताम्: her; that (female)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• धेनुम्: the cow
• धेनुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: dhenu (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• मुनिसत्तमः: the best of sages
• मुनिसत्तमः: Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: muni (प्रातिपदिक) + sattama (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध): ‘मुनीनाम् सत्तमः’; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• यः: whoever
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• यत्: whatever
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘यत्’ = whatever (thing)

• प्रार्थयते: asks for
• प्रार्थयते: Kriya (Relative clause verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-अर्थ्/अर्थय् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान) परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• देहि: give
• देहि: Kriya (Imperative/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ) परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन

• भोज्यार्थम्: for eating; for food
• भोज्यार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: bhojya (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध): ‘भोज्यस्य अर्थः’ = for food; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (प्रयोजन)

• तस्य: to him; for him
• तस्य: Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘तत्’ = that (thing)

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: śubhā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति (vocative), एकवचन; संबोधन = address

Speaker

Narrator (quoting the sage’s request to the cow)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant cow stands calmly as a great sage petitions her to grant whatever is asked, specifically for preparing food; attendants watch in awe.

Characters & Entities

• munisattama (sage)
• dhenu (cow/Kāmadhenu motif)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True merit is linked to annadāna—ensuring nourishment for others through righteous means.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader passage belongs to a tīrtha-glorification section, but this verse itself does not name the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, it supports the dharma of feeding (bhojana/annadāna), though no formal rite is detailed.