Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

एवं तस्य नरेंद्रस्य प्रदक्षिणरतस्य च । जगाम सुमहान्कालो देव्या भक्तिरतस्य च

Transliteration

evaṃ tasya nareṃdrasya pradakṣiṇaratasya ca | jagāma sumahānkālo devyā bhaktiratasya ca

Translation

یوں اُس بادشاہ کے لیے—جو پردکشنا میں مشغول اور دیوی کی بھکتی میں منہمک تھا—بہت طویل اور عظیم زمانہ گزر گیا۔

Word by Word

• एवम्: thus/in this manner
• एवम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (Adverb) प्रकारवाचकम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (Singular)

• नरेन्द्रस्य: of the king (lord of men)
• नरेन्द्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (Singular)

• प्रदक्षिणरतस्य: of (him) devoted to circumambulation
• प्रदक्षिणरतस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: प्रदक्षिणा (प्रातिपदिक) + रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (Singular); विशेषणम् नरेन्द्रस्य

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (Conjunction) समुच्चयार्थकः

• जगाम: passed/went
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular)

• सु-महान्: very great
• सु-महान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular); विशेषणम् कालः

• कालः: time
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)

• देव्याः: of the goddess
• देव्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (Singular)

• भक्तिरतस्य: of (him) devoted to devotion (to the goddess)
• भक्तिरतस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक) + रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (Singular); विशेषणम् (तस्य/नरेन्द्रस्य)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (Conjunction) समुच्चयार्थकः

Speaker

Deductive (Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Purāṇic framing)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A time-lapse style narrative: seasons pass as the king continues circumambulation; the temple remains constant while the devotee’s steadfastness is highlighted.

Characters & Entities

• The Goddess (Devī)
• Pradakṣiṇā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma praises steady, long-term practice: devotion becomes a life-pattern, not a one-time act.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Devī’s sacred precinct in this Tīrthamāhātmya; its greatness is implied by the king’s lifelong attachment to it.

What ritualistic prescription is mentioned?

Persistence in pradakṣiṇā and devotion over time (continuity of observance).