Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7
Devanagari script
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य हतशेषाश्च ये नराः । भयार्तास्ते द्रुतं जग्मुः स्वपुरं प्रति दुःखिताः
Transliteration
tatastasya narendrasya hataśeṣāśca ye narāḥ | bhayārtāste drutaṃ jagmuḥ svapuraṃ prati duḥkhitāḥ
Translation
پھر اس نریندر کے جو آدمی قتلِ عام کے بعد بچ رہے تھے، وہ خوف زدہ اور غمگین ہو کر فوراً اپنے شہر کی طرف دوڑ گئے۔
Word by Word
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = thereafter
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
नरेन्द्रस्यof the king
नरेन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनरेन्द्र (प्रातिपदिक: नर + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समास: तत्पुरुष (नराणाम् इन्द्रः = king of men)
हतशेषाःthe survivors
हतशेषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootहत-शेष (प्रातिपदिक: हत + शेष)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समास: तत्पुरुष (हताः शेषाः = those remaining after being slain)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
येwho/which
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
नराःmen
नराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
भयार्ताःafflicted with fear
भयार्ताः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootभय-आर्त (प्रातिपदिक: भय + आर्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समास: तत्पुरुष (भयेन आर्ताः = afflicted by fear)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootद्रुतम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = quickly
जग्मुःwent
जग्मुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
स्वपुरम्to their own city
स्वपुरम्:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Rootस्व-पुर (प्रातिपदिक: स्व + पुर)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समास: कर्मधारय (स्वं पुरम् = own city)
प्रतिtowards
प्रति:
Sampradana/Direction (गति-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय (उपपद/पूर्वसर्गार्थे) = towards
दुःखिताःsorrowful
दुःखिताः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुःखित (कृदन्त-प्रातिपदिक; दुःख + इत/क्त)
Formकृदन्त (क्त/निष्ठा-प्राय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (ते)
Speaker
Sūta (contextual continuation)
Visual Art Cues
Scene: A small band of battered soldiers and attendants flee along a road toward their city; faces drawn with fear, some looking back; dust trails behind; the city walls loom ahead under a heavy sky.
Characters & Entities
N
narendra (king)S
survivors (narāḥ)C
city (pura)FAQs
Collective suffering follows adharmic or ill-fated leadership; Purāṇic stories highlight the social consequences of calamity.
No tīrtha is named in this verse.
None.