Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

वटेश्वरसुतान्दृष्ट्वा पौत्रांश्च द्विजसत्तमाः । गालवः सूर्यमापन्नः कृत्वा सुविपुलं तपः

Transliteration

vaṭeśvarasutāndṛṣṭvā pautrāṃśca dvijasattamāḥ | gālavaḥ sūryamāpannaḥ kṛtvā suvipulaṃ tapaḥ

Translation

اے برہمنوں کے سردارو! وٹیشور کے بیٹوں اور اس کے پوتوں کو دیکھ کر، گالَو نے نہایت عظیم تپسیا کر کے سورَی لوک کو حاصل کیا۔

Word by Word

• वटेश्वर-सुतान्: sons of Vaṭeśvara
• वटेश्वर-सुतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वटेश्वर (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वटेश्वरस्य सुताः)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Non-finite verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having seen’

• पौत्रान्: grandsons
• पौत्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पौत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• द्विज-सत्तमाः: the best of the twice-born (Brahmins)
• द्विज-सत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (श्रेष्ठा द्विजाः)

• गालवः: Gālava
• गालवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गालव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सूर्यम्: the Sun (as deity)
• सूर्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आपन्नः: having approached / having resorted to
• आपन्नः: Karta (Subject-complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: आपद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः ‘प्राप्तः/शरणं गतः’

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Kriya (Non-finite verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having done’

• सुविपुलम्: very great
• सुविपुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तपः-विशेषण)

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Nāgara Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaṭāditya / Vaṭeśvara-Sūrya-tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvija-sattamāḥ (addressed brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: Sage Gālava, austere and radiant from penance, beholds Vaṭeśvara’s sons and grandsons; above, a solar orb with a subtle chariot motif suggests his ‘attainment of Ravi’.

Characters & Entities

• Vaṭeśvara
• Gālava
• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A fulfilled householder blessing (lineage) and a sage’s culmination (tapas leading to divine attainment) are both upheld as dharmic fruits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Vaṭa-linked Sūrya tīrtha context in which Vaṭeśvara’s family line becomes a testimony to the site’s power.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is highlighted as the means by which Gālava attains Sūrya.