Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

गालव उवाच । अपुत्रोऽहं सुरश्रेष्ठ पश्चिमे वयसि स्थितः । तस्माद्देहि सुतं मह्यं वंशवृद्धिकरं परम्

Transliteration

gālava uvāca | aputro'haṃ suraśreṣṭha paścime vayasi sthitaḥ | tasmāddehi sutaṃ mahyaṃ vaṃśavṛddhikaraṃ param

Translation

گالَو نے کہا: “اے دیوتاؤں میں سب سے برتر! میں بے اولاد ہوں اور عمر کے آخری حصّے میں پہنچ چکا ہوں۔ اس لیے مجھے ایک اعلیٰ بیٹا عطا فرما، جو میرے وَنش کی افزائش کا سبب بنے۔”

Word by Word

• गालवः: Gālava
• गालवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गालव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• अपुत्रः: sonless
• अपुत्रः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमनाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अ-पुत्र (प्रातिपदिक; नञ्-पूर्वक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (predicate adjective)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सुरश्रेष्ठ: O best of gods
• सुरश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणां श्रेष्ठः)

• पश्चिमे: in the later
• पश्चिमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (वयसि)

• वयसि: in age
• वयसि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• स्थितः: situated/being
• स्थितः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमनाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अहम्)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (तस्मात् = 'therefore/from that'); हेत्वर्थ-निपात

• देहि: give
• देहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• सुतम्: a son
• सुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• मह्यम्: to me
• मह्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन

• वंशवृद्धिकरम्: one who increases the lineage
• वंशवृद्धिकरम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वंश + वृद्धि + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (वंशस्य वृद्धिं करोति) विशेषण (सुतम्)

• परम्: excellent/supreme
• परम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सुतम्)

Speaker

Gālava

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaṭa-sthala associated with Aṃśumālī (Sūrya)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Aged sage Gālava, hands folded, petitions the radiant Sun-deity for a son; the setting hints at a sacred banyan and a tīrtha ambience.

Characters & Entities

• Gālava
• Sūrya (addressed as suraśreṣṭha)
• Putra (son)
• Vaṃśa (lineage)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Human aims are brought to the divine with humility: even worldly duties like lineage are sought through dharmic devotion rather than mere anxiety.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The request is made in the same kṣetra where Sūrya appeared; the verse does not specify the tīrtha-name.

What ritualistic prescription is mentioned?

A direct prayer for putra (a son) as the requested boon—putra-kāmyā intention—following completed worship/tapas.