Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

एवं स भगवाञ्छंभुस्तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । हिताय सर्वलोकानां सर्वरोगक्षयावहः

Transliteration

evaṃ sa bhagavāñchaṃbhustasminsthāne vyavasthitaḥ | hitāya sarvalokānāṃ sarvarogakṣayāvahaḥ

Translation

یوں برکت والے شَمبھو بھگوان اُس مقام پر قائم رہے، تمام جہانوں کی بھلائی کے لیے، اور ہر بیماری کے زوال کا سبب بنے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: evam (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारार्थे (adverb: ‘thus’)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhagavat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शम्भुः: Śambhu (Śiva)
• शम्भुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śambhu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य-नाम (apposition to भगवान्)

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative singular)

• स्थाने: place
• स्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: sthāna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative singular)

• व्यवस्थितः: established, stationed
• व्यवस्थितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vi-ava-√sthā (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of शम्भुः)

• हिताय: for the benefit
• हिताय: Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: hita (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (Dative singular: ‘for the welfare’)

• सर्वलोकानाम्: of all worlds/people
• सर्वलोकानाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (Genitive plural)

• सर्वरोगक्षयावहः: bringing the destruction of all diseases
• सर्वरोगक्षयावहः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + roga (प्रातिपदिक) + kṣaya (प्रातिपदिक) + āvaha (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास (सर्व-रोग-क्षय-आवह); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of शम्भुः)

Speaker

Sūta (narration continues)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Naleśvara (Hāṭakeśvara-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śambhu is shown established in the sacred place as a radiant liṅga, emanating healing energy that dispels diseases; devotees gather seeking welfare.

Characters & Entities

• Śambhu (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is portrayed as a compassionate divine station: Śiva abides for the welfare of beings, granting healing and auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Śiva-sthāna of the Naleśvara/Hāṭakeśvara-kṣetra narrative in Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, approaching for darśana and worship is encouraged by the stated benefit of sarva-roga-kṣaya.