Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

सूत उवाच । सा तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं ततः । सोऽपि पार्थिवशार्दूलो लेभे सर्वं तयोदितम्

Transliteration

sūta uvāca | sā tatheti pratijñāya jagāmādarśanaṃ tataḥ | so'pi pārthivaśārdūlo lebhe sarvaṃ tayoditam

Translation

سوت نے کہا: اُس نے ‘یوں ہی ہو’ کہہ کر ویسی ہی پرتِگیا کی اور پھر نگاہوں سے اوجھل ہو گئی۔ اور وہ بادشاہوں میں شیر بھی اُس کے کہے ہوئے سب کچھ پا گیا۔

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; said

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• तथा: thus
• तथा: Kriya-visheshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक; adverb ‘thus/so’

• इति: saying
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक; quotative particle

• प्रतिज्ञाय: having promised
• प्रतिज्ञाय: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + ज्ञा (धातु) → प्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund) ‘having promised’; अव्ययभाव

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; went

• अदर्शनम्: out of sight, invisibility
• अदर्शनम्: Gati/Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (goal/state)

• ततः: thereafter
• ततः: Apadana/Time (Source/sequence/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमवाचक; adverb ‘then/from there’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-कार; particle ‘also/even’

• पार्थिवशार्दूलः: the tiger among kings (mighty king)
• पार्थिवशार्दूलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय ‘pārthivaḥ śārdūlaḥ’ = tiger among kings

• लेभे: obtained
• लेभे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; obtained

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• तया: by her
• तया: Karta/Hetu (Agent/means/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular

• उदितम्: spoken (promised)
• उदितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद् + वद् (धातु) → उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle) ‘said/uttered’

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (episode conclusion)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied standard frame)

Visual Art Cues

Scene: The Goddess, after saying 'tathā', dissolves into light and vanishes; the king stands astonished, then shown receiving prosperity/boons—symbolic tokens of fulfillment.

Characters & Entities

• Sūta
• Devī
• Nala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine words are reliable: when devotion is sincere, the promised fruit is attained.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya cycle of Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is introduced; the verse confirms the efficacy of the earlier stotra and boon-granting.