Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

आषाढीं कार्तिकीं माघीं तथा चैत्रसमुद्भवाम् । धन्याः पृथिव्यां लप्स्यंते रुद्रावर्ते चतुर्दशीम्

Transliteration

āṣāḍhīṃ kārtikīṃ māghīṃ tathā caitrasamudbhavām | dhanyāḥ pṛthivyāṃ lapsyaṃte rudrāvarte caturdaśīm

Translation

زمین پر وہ لوگ یقیناً مبارک ہیں جو رُدراورت میں چتُردشی کی تِتھی پاتے ہیں—خواہ وہ آषاڑھ میں ہو، کارتک میں، ماگھ میں، یا چَیتر کے مہینے میں ظاہر ہو۔

Word by Word

• आषाढीम्: the Āṣāḍhī (observance/day)
• आषाढीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आषाढी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (आषाढी-चतुर्दशी/तिथि-विशेषः)

• कार्तिकीम्: the Kārtikī (observance/day)
• कार्तिकीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्तिकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम्

• माघीम्: the Māghī (observance/day)
• माघीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माघी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम्

• तथा: also/likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (also/likewise)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• चैत्रसमुद्भवाम्: that which arises in Caitra (Caitrī)
• चैत्रसमुद्भवाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चैत्र (प्रातिपदिक) + समुद्भवा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (चैत्रात् समुद्भवा); स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम्

• धन्याः: fortunate/blessed (people)
• धन्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; बहुवचनम्

• पृथिव्याम्: on the earth
• पृथिव्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः; एकवचनम्

• लप्स्यन्ते: will obtain
• लप्स्यन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (simple future); प्रथम-पुरुषः; बहुवचनम्; आत्मनेपदम्

• रुद्रावर्ते: at Rudrāvarta
• रुद्रावर्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + आवर्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः; पुंलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः; एकवचनम्

• चतुर्दशीम्: the fourteenth lunar day
• चतुर्दशीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (तिथि-विशेषः)

Speaker

Brahmasaṃbhava Muni (deduced from concluding verse of the passage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudrāvarta

Type: āvarta

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim group arrives at Rudrāvarta under a moonlit caturdaśī sky; banners and lamps mark the tithi, with priests announcing the auspicious day across the months named.

Characters & Entities

• Rudrāvarta
• Caturdaśī
• Āṣāḍha
• Kārtika
• Māgha
• Caitra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred merit intensifies when holy time (caturdaśī) is joined with holy place (Rudrāvarta), making the devotee truly blessed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rudrāvarta, a Śaiva tīrtha praised within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

To obtain/observe caturdaśī at Rudrāvarta—especially in auspicious months like Kārtika and Māgha.