Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

हेलया दर्शनं प्राप्तः सर्वेषां द्विजसत्तमाः । ततः प्रभृति तत्स्थानं रुद्रकोटीतिविश्रुतम्

helayā darśanaṃ prāptaḥ sarveṣāṃ dvijasattamāḥ | tataḥ prabhṛti tatsthānaṃ rudrakoṭītiviśrutam

اے برہمنوں میں افضل! بے تکلّف سب کو اُن کا درشن حاصل ہو گیا؛ تب سے وہ مقام ‘رُدرکوٹی’ کے نام سے مشہور ہو گیا۔

हेलयाcasually, effortlessly
हेलया:
Karana (Instrument/Mode/करण)
TypeNoun
Roothelā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (Feminine, Instr. sg.); ‘हेलया’ = casually/without effort (by mere play)
दर्शनम्a दर्शन (vision)
दर्शनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdarśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Neut., Acc. sg.)
प्राप्तःwas obtained/attained
प्राप्तः:
Kriya (Result/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-āp (धातु) → prāpta (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त) परस्मैपद-भावे; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; क्रियापदवत् ‘प्राप्तः’ = was obtained/was attained (Masc., Nom. sg.)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी बहुवचनम् (Gen. pl.)
द्विज-सत्तमाःO best of the twice-born
द्विज-सत्तमाः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + sattama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः ‘द्विजानां सत्तमाः’ = best of the twice-born; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Masc., Nom. pl.); संबोधनार्थे प्रयोगः (vocative sense)
ततःfrom then
ततः:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक) = thereafter
प्रभृतिonwards
प्रभृति:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootprabhṛti (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक) = from that time onward
तत्-स्थानम्that place
तत्-स्थानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + sthāna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः ‘तस्य स्थानम्’ = that place; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (Neut., Nom./Acc. sg.)
रुद्र-कोटि-इति-विश्रुतम्renowned as “Rudrakoṭi”
रुद्र-कोटि-इति-विश्रुतम्:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootrudra (प्रातिपदिक) + koṭi (प्रातिपदिक) + iti (अव्यय) + vi-śru (धातु) → viśruta (कृदन्त)
Formनामनिर्देश-तत्पुरुषः: ‘रुद्रकोटि’ इति विश्रुतम् = famed as “Rudrakoṭi”; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘तत्स्थानम्’ इत्यस्य विशेषणम् (Neut., Nom./Acc. sg.)

Skanda (deduced)

Tirtha: Rudrakoṭi

Type: kshetra

Listener: dvija-sattama

Scene: All pilgrims receive Śiva’s darśana without effort; the narrator declares that from then on the place is celebrated as ‘Rudrakoṭi’.

R
Rudrakoṭi
Ś
Śiva (contextual)

FAQs

In a true tīrtha, divine grace can be immediate; the Lord makes darśana accessible when devotion is sincere.

Rudrakoṭi—the place that became famous by this very event of Śiva’s multi-form manifestation and universal darśana.

No explicit rite; the text primarily offers the māhātmya and naming tradition of the site.