Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

एतेषां मध्यतो यस्तं महायोगिनमीश्वरम् । चरमं देवमीक्षेत भविष्यति स पापकृत्

Transliteration

eteṣāṃ madhyato yastaṃ mahāyoginamīśvaram | caramaṃ devamīkṣeta bhaviṣyati sa pāpakṛt

Translation

اُن میں سے جو کوئی اُس مہایوگی ایشور—اُس پرم دیو—کا درشن سب سے آخر میں کرے گا، وہ گناہ کا مرتکب ہوگا۔

Word by Word

• एतेषाम्: of these (people)
• एतेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी बहुवचनम् (Gen. pl.)

• मध्यतः: from the middle
• मध्यतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: madhya (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (अपादान/देशवाचक) = indeclinable; ‘मध्यात्’ (from the midst)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Masc., Nom. sg.)

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Masc., Acc. sg.)

• महā-योगिनम्: the great yogin
• महā-योगिनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: mahā (प्रातिपदिक) + yogin (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमासः ‘महान् योगी’ = great yogin; पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Masc., Acc. sg.)

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: īśvara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘तम्’ इत्यस्य विशेषणम् (Masc., Acc. sg.)

• चरमम्: last
• चरमम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: carama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘देवम्’ इत्यस्य विशेषणम् (Masc., Acc. sg.)

• देवम्: the god
• देवम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Masc., Acc. sg.)

• ईक्षेत: should see
• ईक्षेत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: īkṣ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (आज्ञार्थ/सम्भावना) परस्मैपद; प्रथमा-पुरुषः एकवचनम् (Optative, 3rd person sg.)

• भविष्यति: will become
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: bhū (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्कालः) परस्मैपद; प्रथमा-पुरुषः एकवचनम् (Future, 3rd person sg.)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Masc., Nom. sg.)

• पाप-कृत्: a sinner
• पाप-कृत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pāpa (प्रातिपदिक) + kṛ (धातु) → kṛt (कृदन्त)
• Form: उपपद-तत्पुरुषः ‘पापं करोति’ = sinner/evil-doer; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Masc., Nom. sg.)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudrakoṭi (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A solemn pronouncement hangs over the crowd: whoever ends up seeing the great Yogin last is marked as a sinner—faces turn anxious, the press of bodies intensifies.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Mahāyogin

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Turning darśana into competitive ego is censured; the text frames such attitude as spiritually blameworthy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The warning occurs within the Rudrakoṭi/Camatkārapura tīrtha narrative where Śiva appears as a yogin.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; it is an ethical injunction against ego-driven conduct in a sacred context.