Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 65

Devanagari script

चराचराणां भूतानामभयं यः प्रयच्छति । स सर्वभयनिर्मुक्तः परं ब्रह्मा धिगच्छति

Transliteration

carācarāṇāṃ bhūtānāmabhayaṃ yaḥ prayacchati | sa sarvabhayanirmuktaḥ paraṃ brahmā dhigacchati

Translation

جو چلنے پھرنے والے اور بے حرکت تمام جانداروں کو اَبھَے (بے خوفی) عطا کرتا ہے، وہ ہر خوف سے آزاد ہو کر پرم برہمن کو پا لیتا ہے۔

Word by Word

• चराचराणाम्: of moving and non-moving (beings)
• चराचराणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: चर + अचर (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः (चराणि च अचराणि च)

• भूतानाम्: of beings
• भूतानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• अभयम्: fearlessness, safety
• अभयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अभय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; relative pronoun

• प्रयच्छति: gives, grants
• प्रयच्छति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + यम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; parasmaipada

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; demonstrative pronoun

• सर्वभयनिर्मुक्तः: freed from all fear
• सर्वभयनिर्मुक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + भय + निर्मुक्त (मुच् धातोः क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां भयानां निर्मुक्तः)

• परम्: supreme
• परम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (ब्रह्म)

• ब्रह्म: Brahman, the Absolute
• ब्रह्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अधिगच्छति: attains, reaches
• अधिगच्छति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अधि + गम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; parasmaipada

Speaker

Nandinī (deduced: continues from prior verse marked ‘nandiny uvāca’)

Skanda Dialogue

Listener: Vyāghra (tiger) and/or the inquirer

Visual Art Cues

Scene: A compassionate figure extends a protective gesture (abhaya-mudrā) toward animals and birds; the atmosphere shifts from threat to calm as beings gather without fear, suggesting inner liberation.

Characters & Entities

• Brahman

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest charity is to remove fear from living beings; such compassion purifies the giver and leads toward liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching appears within a local sacred narrative; the site’s power is later tied to a forest Liṅga established by Bāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

It upholds abhaya-dāna—protecting beings and ensuring their safety—as a supreme form of dāna.