Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5
Devanagari script
कस्मात् प्राप्तास्यकाले तु कस्मादुद्भ्रांतमानसा । वाष्पक्लिन्नमुखी कस्माद्वद मातर्द्रुतंमम
Transliteration
kasmāt prāptāsyakāle tu kasmādudbhrāṃtamānasā | vāṣpaklinnamukhī kasmādvada mātardrutaṃmama
Translation
“ماں، تم اس وقت کیوں آئی ہو؟ تمہارا دل کیوں گھبرا رہا ہے؟ تمہارا چہرہ آنسوؤں سے کیوں بھیگا ہے؟ ماں، مجھے جلدی بتاؤ۔”
Word by Word
कस्मात्why/from what (cause)
कस्मात्:
Hetu (Cause queried)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; प्रश्नार्थ (from what cause/why)
प्राप्ता(you) have come
प्राप्ता:
Kriya (State)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (Past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
कालेat (this) time
काले:
Adhikarana (Location/time)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (but/indeed)
कस्मात्why
कस्मात्:
Hetu
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थ
उद्भ्रान्त-मानसाwith a disturbed mind
उद्भ्रान्त-मानसा:
Visheshana (of implied tvam/mātā)
TypeAdjective
Rootउद् + भ्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्याः मानसं उद्भ्रान्तं सा = whose mind is agitated)
वाष्प-क्लिन्न-मुखीtear-wet-faced
वाष्प-क्लिन्न-मुखी:
Visheshana
TypeAdjective
Rootवाष्प (प्रातिपदिक) + क्लिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मुखिन्/मुखी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्याः मुखं वाष्पेण क्लिन्नं सा = whose face is wet with tears)
कस्मात्why
कस्मात्:
Hetu
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थ
वदtell/speak
वद:
Kriya
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मातर्O mother
मातर्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Kriya-visheshana
TypeIndeclinable
Rootद्रुतम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (quickly)
ममto me/of me
मम:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
Speaker
Vatsa (the son/child)
Visual Art Cues
Scene: Close, intimate framing: the child looks up, speaking rapidly; the mother’s face is tear-wet, eyes strained, body leaning forward as if time is running out.
Characters & Entities
N
NandinīS
son (vatsa)FAQs
The māhātmya uses intimate dialogue to highlight how dharma is tested amid crisis and emotion.
The chapter is a Tīrthamāhātmya setting, but this verse itself does not name the tīrtha.
None.