Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36
Devanagari script
अनाथो ह्यबलो दीनः क्षीरपो मम बालकः । मातृशोकाभिसंतप्तः पाल्यः सर्वाभिरेव सः
Transliteration
anātho hyabalo dīnaḥ kṣīrapo mama bālakaḥ | mātṛśokābhisaṃtaptaḥ pālyaḥ sarvābhireva saḥ
Translation
“میرا ننھا بچہ بے سہارا، کمزور اور درماندہ ہے؛ وہ ابھی صرف دودھ پر جیتا ہے۔ ماں کے غم سے جلتا ہوا، اس کی حفاظت تم سب پر لازم ہے۔”
Word by Word
अनाथःwithout protector
अनाथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (बालकः)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; अवधारण)
अबलःweak
अबलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (बालकः)
दीनःwretched, poor
दीनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (बालकः)
क्षीरपःmilk-drinking
क्षीरपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षीरप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (बालकः) — 'milk-drinking'
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
बालकःchild
बालकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मातृशोकाभिसंतप्तःtormented by grief for (his) mother
मातृशोकाभिसंतप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमातृ (प्रातिपदिक) + शोक (प्रातिपदिक) + अभि-सम्-√तप् (धातु) → संतप्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मातुः शोकः) + उपपद-समासभावः; विशेषणम् (सः/बालकः)
पाल्यःto be cared for
पाल्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√पाल् (धातु) → पाल्य (कृदन्त)
Formयत्-प्रत्ययान्त-भाव्यकृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'to be protected/nurtured'
सर्वाभिःby all (of you)
सर्वाभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्वा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; 'by all (of you women)'
एवcertainly, indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण-निपात)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
Speaker
Nandinī
Visual Art Cues
Scene: A small milk-fed child, tearful and shaken by maternal grief, is presented to a group; the group’s hands extend protectively; the mother’s sorrow is palpable.
Characters & Entities
N
NandinīB
bālaka (child)D
dhenavaḥ (cows)FAQs
Protecting the vulnerable—especially the orphaned and grieving—is a central expression of dharma.
No tīrtha is named in the verse; it supports the Mahātmya by showcasing compassionate duty.
None; the instruction is ethical—pālana (nurturing/protection).