Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

अपश्चिममिदं पुत्र मातृसंदिष्टमुत्तमम् । त्वया कार्यं प्रयत्नेन मद्वाक्यमनुतिष्ठता

apaścimamidaṃ putra mātṛsaṃdiṣṭamuttamam | tvayā kāryaṃ prayatnena madvākyamanutiṣṭhatā

“اے بیٹے، یہ ماں کی دی ہوئی میری آخری اور بہترین نصیحت ہے۔ تم کوشش کے ساتھ، میرے کلام کی ثابت قدم اطاعت کرتے ہوئے، اسے پورا کرنا۔”

apaścimamnot inferior/unsurpassed
apaścimam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootapaścima (अपश्चिम प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; अत्र ‘इदम्’ इत्यस्य विशेषणम्
idamthis
idam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootidam (इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
putraO son
putra:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootputra (पुत्र प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
mātṛ-saṃdiṣṭaminstructed by (your) mother
mātṛ-saṃdiṣṭam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmātṛ (मातृ) + saṃdiṣṭa (संदिष्ट; √diś (दिश्) with sam उपसर्ग, क्त)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मात्रा संदिष्टम्)
uttamamexcellent
uttamam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (उत्तम प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
tvayāby you
tvayā:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (युष्मद्)
Formतृतीया, एकवचन
kāryammust be done
kāryam:
Kriya (Obligation predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Root√kṛ (कृ धातु)
Formकृदन्त (यत्/तव्यत्-अर्थे ‘कार्य’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (to be done)
prayatnenawith effort
prayatnena:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootprayatna (प्रयत्न प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
mat-vākyammy words
mat-vākyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmad (मद् = मम-सम्बद्ध सर्वनाम-प्रातिपदिक) + vākya (वाक्य प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मम वाक्यम्)
anutiṣṭhatāwhile practicing/observing
anutiṣṭhatā:
Sambandha (Concomitant action/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootanu-√sthā (स्था धातु)
Formकृदन्त (शतृ/वर्तमानकृदन्त), तृतीया, एकवचन; ‘त्वया’ इत्यस्य विशेषणम् (while observing)

Nandinī

Scene: A mother gives her final counsel, raising a hand in gentle instruction; the son bows, receiving the command with solemn focus; atmosphere of farewell.

N
Nandinī
V
Vatsa

FAQs

The mother’s command is treated as dharmic authority; sincere effort in following it is presented as a path of righteousness.

No specific site is mentioned in this verse.

No formal ritual; the ‘prescription’ is disciplined adherence to mātṛ-vākya (the mother’s instruction).