Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

एवं तां स्नपनं तस्य सदा लिंगस्य कुर्वतीम् । न जानाति जनः कश्चिद्वने वृक्षसमाकुले

Transliteration

evaṃ tāṃ snapanaṃ tasya sadā liṃgasya kurvatīm | na jānāti janaḥ kaścidvane vṛkṣasamākule

Translation

یوں وہ اس لِنگ کا اشنان برابر کرتی رہی؛ مگر درختوں سے گھنے اس جنگل میں کسی انسان کو اس کی خبر نہ ہوئی۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus/in this manner)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (her)

• स्नपनम्: ablution
• स्नपनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नपन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (bathing/ablution)

• तस्य: of it
• तस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन (of it)

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (always)

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (of the liṅga)

• कुर्वतीम्: doing/performing
• कुर्वतीम्: Karma (Object described by participle/कर्म)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (doing) — ‘ताम्’ इति विशेषण

• न: not
• न: Nipata (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• जानाति: knows
• जानाति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (knows)

• जनः: any person
• जनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (a person/people)

• कश्चित्: anyone
• कश्चित्: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चित/अप्रश्नार्थ (someone/any)

• वने: in the forest
• वने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (in the forest)

• वृक्ष: trees
• वृक्ष: Sambandha (Within compound/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासपूर्वपद (trees)

• समाकुले: crowded
• समाकुले: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समाकुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (crowded/filled) — ‘वने’ इति विशेष्यस्य

• वृक्षसमाकुले: dense with trees
• वृक्षसमाकुले: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृक्ष + समाकुल (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-अर्थे तत्पुरुष (वृक्षैः समाकुले / वृक्षाणां समाकुले)

Speaker

Narrator (within the Purāṇic dialogue; exact named speaker not in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: In a thick, tree-crowded forest, the cow repeatedly bathes the liṅga; no humans appear, only layered trunks, vines, and dappled light—devotion occurring unseen.

Characters & Entities

• Śiva-liṅga
• Forest (vana)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True devotion does not require an audience; unseen service in sacred places carries profound merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The forest-grove setting of the Kalaśeśvara liṅga in the Śrī Hāṭakeśvara-kṣetra narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Regular liṅga-snapana (ablution/abhiṣeka) is described as ongoing worship.