Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

कालवर्षी सदा मेघः सस्यानि प्रचुराणि च । रसवंति च तोयानि सर्वर्तुफलिता द्रुमाः

Transliteration

kālavarṣī sadā meghaḥ sasyāni pracurāṇi ca | rasavaṃti ca toyāni sarvartuphalitā drumāḥ

Translation

بادل ہمیشہ موسم کے مطابق برستے تھے؛ کھیتیاں بہت تھیں؛ پانی میٹھا اور حیات بخش تھا؛ اور درخت ہر موسم میں پھل دیتے تھے۔

Word by Word

• kāla-varṣī: raining in due season
• kāla-varṣī: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: kāla (प्रातिपदिक) + varṣin (वृष्/वर्ष्-धातु, इन्-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुषः: 'काले वर्षति' (timely-raining)

• sadā: always
• sadā: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: sadā (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• meghaḥ: cloud
• meghaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: megha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• sasyāni: crops
• sasyāni: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sasya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• pracurāṇi: abundant
• pracurāṇi: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: pracura (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (sasyāni)

• ca: and
• ca: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• rasavanti: tasty / full of flavor
• rasavanti: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: rasavant (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (toyāni)

• ca: and
• ca: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• toyāni: waters
• toyāni: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: toya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• sarva-ṛtu-phalitāḥ: bearing fruit in all seasons
• sarva-ṛtu-phalitāḥ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + ṛtu (प्रातिपदिक) + phalita (फल्-धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (drumāḥ); बहुपद-तत्पुरुषः: 'सर्वेषु ऋतुषु फलिताः'

• drumāḥ: trees
• drumāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: druma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sūta narrator)

Characters & Entities

• Hariścandra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma sustains the natural order—timely rains, fertile fields, wholesome waters—revealing harmony between ethics and ecology.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse describes the broader blessedness surrounding Hariścandra’s era and the region tied to his āśrama.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it states the auspicious results (phala) associated with dharma.