Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 46›Shloka 5
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तस्य पुत्रः समुत्पन्नः सर्वलक्षणसंयुतः । तस्य नाम पिता चक्रे संप्राप्ते द्वादशेऽहनि । अम्बुवीचिरिति स्पष्टं समाहूय द्विजोत्तमान्

Transliteration

tasya putraḥ samutpannaḥ sarvalakṣaṇasaṃyutaḥ | tasya nāma pitā cakre saṃprāpte dvādaśe'hani | ambuvīciriti spaṣṭaṃ samāhūya dvijottamān

Translation

اس کے ہاں ایک بیٹا پیدا ہوا، جو ہر نیک و مبارک علامت سے آراستہ تھا۔ بارہویں دن باپ نے نام کرن سنسکار کیا؛ برگزیدہ دِویجوں کو بلا کر صاف طور پر اس کا نام “امبوویچی” رکھا۔

Word by Word
तस्यof him/its
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव (pronoun)
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन (Singular)
समुत्पन्नःborn, arisen
समुत्पन्नः:
Karta-anvaya (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसम्+उत्+√पद्/√पत् (धातु) → उत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकर्मणि/भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘पुत्रः’)
सर्वलक्षणसंयुतःendowed with all marks (auspicious signs)
सर्वलक्षणसंयुतः:
Karta-anvaya (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसर्व+लक्षण+संयुत (प्रातिपदिक); संयुत = सम्+√युज् (धातु) क्त
Formतत्पुरुष-समास (determinative): सर्वलक्षणैः संयुतः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
नामname
नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)
पिताfather
पिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चक्रेmade, bestowed (gave)
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद-रूप (irregular perfect)
संप्राप्तेwhen (it was) reached/arrived
संप्राप्ते:
Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्+√प्राप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formभूतकृदन्त (Past participle), सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
द्वादशेon the twelfth
द्वादशे:
Adhikarana (Locative)
TypeAdjective
Rootद्वादशन् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘अहनि’)
अहनिday
अहनि:
Adhikarana (Locative)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बद्ध
अम्बुवीचिः‘Ambuvīcī’ (wave of water)
अम्बुवीचिः:
Karma (as name given)
TypeNoun
Rootअम्बु+वीचि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative): अम्बोः वीचिः; स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
इतिthus, as
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/निरूपणार्थक-अव्यय (quotative particle)
स्पष्टम्clearly
स्पष्टम्:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootस्पष्ट (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन (adverbial accusative)
समाहूयhaving summoned
समाहूय:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootसम्+आ+√ह्वे (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/absolutive)
द्विजोत्तमान्the best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज+उत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: द्विजानाम् उत्तमाः; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A palace courtyard: the king performs the child’s naming on the twelfth day, with seated brāhmaṇas, ritual vessels, and a cradle; the name ‘Ambuvīci’ is proclaimed.

Characters & Entities
B
Balavardhana (implied father)
A
Ambuvīci
D
Dvija (Brāhmaṇas)

FAQs

Householder dharma is affirmed through saṃskāras: even royal narratives emphasize proper rites performed with learned Brāhmaṇas.

No tīrtha is named in this verse; it sets up the story that will connect to the Puṣkara-area tīrthas described in this Adhyāya.

Nāmakaraṇa (naming ceremony) performed on the twelfth day, with the presence of dvijottamas (learned Brāhmaṇas).

←Previous Verse
Next Verse→